به نام یاور همیشگی-مرجع دوم وسوم ابتدایی

چهارشنبه, 23 دی 1388 ساعت 11:56 | نوشته شده توسط hakak | | |
درس اول : اي نام تو بهترين سرآغاز جمله هاي زير را بخوانيد و به معني كلمه هايي كه زير آنها خط كشيده شده است فكر كنيد. احمد در را باز كرد. باز يك پرنده شكاري است. حسين رفت و گفت: فردا باز به ديدن شما مي آيد. امروز نسرين سه بار به ديدن من آمد. بار اين كاميون هندوانه است. به كلمات باز و بار توجه كنيد. در جمله اول باز به معناي گشودن است. در جمله دوم نام يك پرنده و جمله سوم به معناي مرتبه و دفعه است. و همچنين كلمه بار در جملات چهارم و پنجم به معناي دفعه و محموله است. پس نتيجه مي گيريم كه يك كلمه ممكن است چند معني داشته باشد. كار در كلاس:
1- تركيب هاي زير را با صداي بلند بخوانيد و چهار تركيب مثل تركيب هاي مورد نظر پيدا كنيد: به نام خدا – رضاي تو – نام تو – كلاس درس – محبت هاي آنان – كوشش خود – سال تحصيلي. 2- كلمه هاي زير را بخوانيد. صداي آخر آنها چيست؟ شما هم چهار كلمه بگوييد كه پايان آنها همين صدا را بدهد: آمده – بخشنده – شده – نامه – گفته - رفته : صداي آخر آنها ( ه ) است پاسخ به پرسشهاي درس: 1-چرا ما هر كاري را با نام خداوند شروع مي كنيم؟ چون كار با موفقيت و در شرايط بهتر به پايان برسد. 2-از خدا براي انجام دادن چه كارهايي ياري مي خواهيم؟ براي پرستش و عبادت خدا و كارهايي كه باعث خشنودي او مي شود. 3-چرا خدا را شكر مي كنيم؟ چون خداوند آفريننده ما و تمام جهان است و نعمتهاي زيادي را در اختيار ما قرار داده است. 4-آيا براي موفق شدن در هر كاري فقط كافي است كه آن كار را با نام خدا شروع كنيم؟ خير، بلكه با جديت و سعي و كوشش آن كار را انجام دهيم. تمرين املا: 1-در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حرفهاي نوشته شده را داشته باشد:
حرف
كلمه
عـ
عارف – عرفان – رعايت – عبادت - شاعر
ﻌ
تعطيل – جمعه – طعمه – نعمت – معلوم
ﻊ
قطع – تقاطع – سريع – فجيع – مطيع
ع
دفاع – ابداع – شروع – نعناع – مقطوع
2-به شكل نوشتن كلمه هاي زير توجه كنيد. حال دو كلمه مانند كلمه هاي نمونه پيدا كنيد و بنويسيد: ( دو كلمه از درس ) مي + خواهم = ميخواهم ب + پرستم = بپرستم ب + گذارم = بگذارم ن + كنم = نكنم تمرين انشا: 1-معني كلمات زير را بنويسيد: شكر كردن: ستايش كردن ياري كردن: كمك كردن محبت كردن: مهرباني كردن 2-نوشته هاي زير را با دلخواه خود با افزودن كلمه هايي به جمله تبديل كنيد: خداوندا – اكنون كه ما بزرگتر شده ايم. ما از آموزگار خود سپاسگذاريم. خداوندا مرا ياري كن تا فقط تو را بپرستم . من هرگز محبت هاي دوستانم را فراموش نمي كنم. 3-با كلمه هاي زير جمله بسازيد: موفقيت: موفقيت ما در نتيجه تلاش ماست. نعمت: شكر نعمت خداوند بر ما واجب است. پيروزي: پيروزي انقلاب اسلامي مبارك باد. بخشنده: ما خداوند بخشنده مهربان را مي پرستيم. درس دوم : لبخند نقاشي ها فصل پاييز: به اين نكته توجه كنيد: به رابطه ميان كلمات زير توجه كنيد: زود = دير غروب = طلوع كوتاه = بلند سنگين = سبك سياه = سفيد كلمات بالا با هم مخالف هستند. كار در كلاس: 1-كلمه هاي زير را بلند بخوانيد و بگوييد شكل ( ه ) در آنها چه صدايي دارند؟ صداي ا قطره – شاخه. 2-شما هم در درس كلمه هايي را مشخص كنيد كه اين شكلها ( ه ) در آنها همان صداي با او را بدهند. ديده – تازه – خوش مزه – ميوه – جعبه – استفاده . 3- معني جمله هاي زير را بنويسيد: ميوه ها رسيده اند. يعني: ميوه ها براي چيدن آماده هستند. شاخه هاي درختان پر بار هستند. يعني: درخت ميوه هاي زيادي داده است. 4- در پاييز باغبانان چه كارهايي مي كنند؟ ميوه ها را مي چينند و شاخه هاي سنگين درختان پر بار را سبك مي كنند و بعد آنها را در جعبه مي ريزند و به بازار مي برند. پاسخ به پرسشهاي درس: 1-روزهاي پاييز كوتاهتر است يا روزهاي تابستان؟ روزهاي پاييز 2-برگ درختان در پاييز به چه رنگهايي در مي آيد؟ زرد، نارنجي و قرمز 3-ماه مهر براي معلمان و دانش آموزان چه اهميتي دارد؟ ماه مهر ماه باز شدن مدارس و سعي و كوشش معلمان و دانش آموزان در امر دانش افروزي است. 4-برگ چه درختهايي در محل زندگي شما در فصل پاييز زرد مي شود؟ برگ همه درختها به جز درخت كاج، در پاييز زرد مي شود. تمرين املا: 1-جمله هاي زير از درس، انتخاب شده اند. به آنها نقطه اضافه كنيد. برگ بسياري از درختان كم كم رنگ تازه اي به خود مي گيرد. بعضي زرد، بعضي نارنجي و بعضي ديگر قرمز مي شود. 2-در جدول زير كلمه هايي را از درس بنويسيد كه حرفهاي مشخص شده را داشته باشند:
س سـ
آسمان – سياه – بسياري – رسيدن – است – سنگين – سبك – پس – استفاده
سيب – خراسان.
ص صـ
فصل – اصفهان.
3-كلمات تشديد دار درس را بنويسيد و محل تشديد را مشخص كنيد. كله = ك زرين = ر اول = و معلمان = ل اهميتي = م ، ه تمرين انشا:
1-پا هر يك از كلمه هاي ( مهر ) و ( در ) دو جمله بنويسيد كه در هر جمله، معناي كلمات متفاوت باشند: مهر : 1- ماه مهر ماه بازگشايي مدارس است. 2- مهر و محبت مادري بي پايان است. در : 1- من در مدرسه، همكلاسي خود را ديدم. 2- علي در كلاس را محكم بست. 2-در كلمه ( كمتر ) كلمه كم به كار رفته است. شما هم سه كلمه ديگر بنويسيد كه در آنها كلمه ( كم ) به كار رفته باشد: كم كار = كم + كار كم كم = كم + كم كمتر = كم + تر 3-مخالف هر يك از كلمه ها و تركيب هاي زير را بنويسيد: خربزه شيرين = خربزه تلخ شروع = پايان فراوان = كم نچينند = بچينند ميوه ي رسيده = ميوه نارس مي چكد = نمي چكد مي ريزند = نمي ريزند درس سوم : همه با هم به اين نكته توجه كنيد: كلمه هاي مقابل را بخوانيد: پاييز، تغيير، گل داوودي، بچينند، كنند، كوشش. چرا در اين كلمات به جاي حرف تكراري تشديد نمي گذاريم؟ چون در كلمه هاي ( پاييز، تغيير، كوشش ) حرف هاي هم شكل، هم صدا نيستند. در بين كلمه هاي ( بچينند، كنند، كوشش ) حرف هاي هم شكل دنبال هم نيستند و بين آنها صداهايي قرار دارد. كار در كلاس: 1-كلمه هاي زير را بخوانيد و بگوييد صداي آخر آنها چيست؟ ماه، به به، توجه، كوه: صداي آخر آنها صداي ه است. 2-شما هم سه كلمه از درسهايي كه خوانده ايد پيدا كنيد كه پايان آنها همين صدا را بدهد. نگاه، گاه، كوتاه، راه، اشتباه 3-به سؤالات زير پاسخ دهيد: الف – دوستي با زيرك، براي طوقي چه نتيجه اي داشت؟ نتيجه اش آزادي و نجات از بند صياد و فكر و تدبير او بود. ب – كبوتران پس از آزادي با هم چه قراري گذاشتند؟ قرار گذاشتند تا اشتباهاتشان را تكرار نكنند و در دام صياد نيفتند. پاسخ به پرسشهاي درس: 1-وقتي كه كبوتران خود را گرفتار ديدند، ابتدا چه كردند؟ هر يك براي رهايي خودش مي كوشيد و هر كدام گوشه اي از دام را بالا مي برد. 2-طوقي براي رهايي كبوتران چه پيشنهادي به آنها كرد؟ كه همه متحد و هماهنگ پرواز كنند. 3-وقتي كه كبوتران با دام به هوا پرواز كردند، صياد با خود چه گفت؟ گفت: اين كبوترها سرانجام خسته مي شوند و روي زمين مي افتند. 4-چرا طوقي به زيرك گفت: ابتدا دستهاي دوستانم را باز كن؟ چون دلش مي خواست دوستانش زودتر آزاد شوند و به فكر دوستانش بود. تمرين املا: 1-كلمه هاي تشديد دار درس را بنويسيد و معلوم كنيد تشديد روي چه حرفي قرار دارد؟ لذت = ذ مدتي = د صياد = ي متحد = ت تشكر = ك 2-دو كلمه مثل ( پايين ) بنويسيد كه حرفهاي هم شكل و پشت سر هم آنها نياز به تشديد نداشته باشند: تغيير، ضرر، پاييز. 3-در جدول زير كلمه هايي از درس را بنويسيد كه حرفهاي مشخص شده را داشته باشند:
ه هـ ﻬ ﻪ
دانه ها – كبوترها – هم – گره خورده – نخهاي – آن ها – رهايي – كنده – هوشياري – همه – هماهنگ – اشتباه.
ح حـ
خوش حال – حق – حالا – متحد – لحظه اي.
تمرين انشا: 1-براي هر يك از كلمات زير يك كلمه همخانواده بنويسيد: خسته = خستگي خواب = خوابيدن هوشيار = باهوش تشكر = متشكر صياد = صيد 2-جمله هاي به هم ريخته زير را مرتب كنيد: هستند و پاييز ميوه هاي خوش مزه رسيده. ميوه هاي پاييزي خوش مزه و رسيده هستند. مي برد باد برگ ها را آن طرف اين طرف و . باد برگها را اين طرف و آن طرف مي برد. مي كنند جمع آوري از باغبانان ميوه هاي درختان مختلف را. باغبانان ميوه هاي مختلف درختان را جمع آوري مي كنند. مي كنيم ما شروع را اين سال با نام تو خدايا. خدايا ما اين سال را با نام تو شروع مي كنيم. 3-با كلمه هاي: قبول – غصه خوردن – عاقبت – كمك – خودمان – اشتباه. جمله هاي زير را كامل كنيد: ما بايد هميشه به عاقبت كارهاي خود فكر كنيم. وقتي مشكلي براي ما پيش آمد به جاي غصه خوردن بايد در فكر چاره باشيم. ما بايد حرفهاي درست دوستان خود را قبول كنيم و آنها را به كار ببنديم. در مواقع سختي مي توان از دوستان كمك گرفت. 4-با هر يك از كلمه هاي زير يك جمله بنويسيد: طعمه: موش طعمه گربه شد. هنگام: ما در هنگام درس، نبايد با دوستان خود صحبت كنيم. آشكار: دروغ هميشه آشكار مي شود. خرم: اين باغ با تلاش باغبان خرم و زيبا شده است. درس چهارم : همه جا به نوبت به اين نكته توجه كنيد: به اين جملات توجه كنيد: تو حق ديگران را ضايع كردي. ضايع كردن حق ديگران زرنگي نيست. و بايد حرف حق را پذيرفت. علي گفت: من از حق طرفداري مي كنم. كلمه حق در سطر اول با حرف ربط و كلمه متصل به آن آمده است و به همين دليل تشديد مي گيرد اما در سطر دوم كلمه حق به كار رفته، تشديد ندارد. كار در كلاس: 1-كلمه ها و تركيبهاي مقابل را بخوانيد: بلافاصله - هركس - حق تقدم - مپسند. شما هم ( 6) كلمه تركيبي از درس را انتخاب كنيد و بلند بخوانيد: خوش حال- چه طور - حق آنها – آخر صف - نمي پسندد - نشنيد. 2-توضيح دهيد كلمه ( سير ) در هر يك از جمله هاي زير چه معني مي دهد: وقتي كبوتران سير شدند يكي از آنها آماده پرواز شد: به اندازه كافي غذا خوردند. مادرم در غذا (سير ) ريخته است: يك نوع افزودني به غذا مانند پياز. 3-شكل (و) در كلمه هاي (تو، وقت، مو) چه صدايي دارد؟ شما هم از درسهاي خوانده شده سه كلمه پيدا كنيد كه به ترتيب همان صداها را بدهند: تو = صداي اُ وقت = صداي (واو) مو = صداي (او) نوبت = صداي اُ نانوا = صداي واو بود = صداي (و) 4-جمله ها و تركيبهاي زير را معني كنيد: مخارج خانه: پولي كه در منزل خرج مي شود. مادر علي خانه دار است: مادر علي فقط در خانه كار مي كند. او خياط خوبي است: او لباسهاي خوبي مي دوزد. او به طور منظم باغچه را آب مي دهد: او در آب دادن باغچه با نظم است. پرسشها: 1- چرا آن روز حميد زودتر به خانه رسيد؟ چون خارج از نوبت سوار اتوبوس شده بود. 2- به نظر حميد معني زرنگي چه بود؟ اينكه انسان حق ديگران را بگيرد و زودتر به مقصود برسد. 3- چرا حميد در نانوايي عصباني شد؟ چون شخص ديگري مي خواست نوبت او را بگيرد. 4- مادر حميد زرنگي را چگونه معنا كرد؟ ضايع كردن حق ديگران زرنگي نيست و ظلم است و هر كس بايد حق و نوبت ديگران را رعايت كند. تمرين املا: 1-در جمله هاي زير هرجا لازم است در بالاي حرف (ط) تشديد بگذاريد: احمد خط زيبايي دارد. زهرا روي دفترش خطي قرمز كشيد. سارا روي دفترش خط كشيد. رضا خطاط است. 2- الف) به كلمه زير (ا ي) اضافه كنيد: دانه = دانه اي آماده = آماده اي آمده = آمده اي ب) شما هم پنج كلمه از درس پيدا كنيد كه بتوان به آنها (اي) اضافه كرد، سپس آنها را بنويسيد: خسته = خسته اي حوصله = حوصله اي نشنيده = نشنيده اي تازه = تازه اي مدرسه = مدرسه اي 3-در جدول زير كلمه هايي از درس را بنويسيد كه حرفهاي مشخص شده را داشته باشند:
ك كـ
هر کس- کم کم- هر کدام - کسان - کلمه- ترکيب - نکته - کتاب
گ گـ
زرنگي - هنگام - هرگز - بگذارم - ديگري - رنگ
تمرين انشا: 1- مخالف كلمات مقابل را بنويسيد: شلوغ = خلوت قبل = بعد خوشحال = غمگين بي حوصله = با حوصله 2- شما هم از درس چهار كلمه را پيدا كرده و مخالف آنها را بنويسيد: زودتر = ديرتر زرنگ = تنبل خارج = داخل آهسته = تند 3- كلمه رسيده در هر يك از جمله هاي زير چه معنايي مي دهد: در اين فصل ميوه ها رسيده و خوش مزه شده است: يعني قابل چيدن و خوردن است. وقت آن رسيده است كه باغبانان ميوه ها را بچينند: هنگامي است كه ميوه ها بايد چيده شوند. 4- با توجه به جمله مقابل، جمله هاي زير را كامل كنيد: آن روز مادر حميد حرف او را نشنيده گرفت. آن روز من حرف حميد را نشنيده گرفتم. آن روز شما حرف حميد را نشنيده گرفتيد. آن روز تو حرف حميد را نشنيده گرفتي. آن روز آنها حرف حميد را نشنيده گرفتند. آن روز ما حرف حميد را نشنيده گرفتيم. آن روز او حرف حميد را نشنيده گرفت. درس پنجم: ما فقط يك كره زمين داريم. به اين نكته توجه كنيد: در سال پيش آموختيد كه اين شكل در كلماتي مانند: مسؤول، اسرائيل، رأي، سؤال (همزه) نام دارد. همزه نيز جزء حروف الفبا محسوب مي شود. ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ر ز ژ س ش ط ظ ف ق ك گ ل م ن و ه ي. پس حروف الفبا جمعاً 33 حرف است كار در كلاس: 1-جمله هاي زير را با توجه به نشان پاياني آنها بخوانيد: اول سال بود. (جمله با نقطه به پايان رسيده است.) چه وقت اول سال بود؟ جمله با علامت سؤال به پايان رسيده و بايد سؤالي خوانده شود. عجب، اول سال بود! جمله با علامت تعجب به پايان رسيده و بايد به حالت تعجب خوانده شود. اول سال بود؛ كه علي به مسافرت رفت. جمله با دو علامت ويرگول و نقطه به پايان رسيده و جمله اول بايد متصل به جمله دوم خوانده شود. 2-اگر از شما بخواهند كه يكي از همكلاسيهاي خود را به عنوان نماينده انتخاب كنيد، به چه كسي رأي مي دهيد؟ چرا؟ به كسي كه حق كسي را ضايع نكند، تمام صفات نماينده شدن را داشته باشد و كلاس با وجود او نظم و ترتيب داشته باشد. 3-اگر نماينده به وظيفه خود عمل نكرد، چه بايد كرد؟ بايد او را از سمت و مسؤوليت نمايندگي بر كنار كرد. 4-كارداني و شايستگي نماينده يعني چه؟ يعني كسي كه بتواند كارها را به خوبي انجام دهد و مناسب اين كار باشد. پرسشها: 1-وظيفه نمايندگان كلاسها چه بود؟ بعضي از كارهاي لازم كلاس را انجام دهند و مسؤول نظم و ترتيب دبستان نيز باشند. 2-آموزگار چرا فاطمه را پاي تخته خواند؟ تا نظر شاگردان كلاس را روي تخته بنويسد. 3-منظور از (رأي ها را مي خوانيم) چيست؟ يعني اسم كساني كه بر روي ورقه ها نوشته شده است را مي خوانيم. 4- نماينده كلاس بايد چه صفاتي داشته باشد؟ عادل و امين باشد، درس خوان باشد، كاردان و شايسته باشد، مرتب و منظم باشد، كسي باشد كه بچه هاي ديگر دوستش داشته باشند. تمرين املا: در سال گذشته ياد گرفتيد كه حرف (ي) در كلمه كبري صداي (ا) مي دهد. شما هم (5) كلمه بنويسيد كه در آنها حرف (ي) صداي (ا) بدهد. حتي – يحيي – مجتبي –طوبي – صغري 1-در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه حرفهاي نوشته شده را داشته باشند:
ق قـ
قرمز – قطره – طوقي – اتاق – قاشق – حق – آقا – قبول – موفقيت
غ غـ ﻎ ﻐ
آغاز – تغيير – مشغول – غصه – باغ – شلوغ – تيغ
تمرين انشا: 1-جمله هاي مقابل را بخوانيد و به معني و تعداد كلمه هاي هر كدام توجه كنيد: رفت. زهرا رفت. زهرا به شيراز رفت. زهرا از اصفهان به شيراز رفت. ديروز زهرا از اصفهان به شيراز رفت. شما هم با كلمه آمد به همين ترتيب جمله هايي بسازيد: مريم آمد. مريم از كتابخانه آمد. مريم از مدرسه به كتابخانه آمد. ديروز مريم از مدرسه به كتابخانه آمد. 2-جمله هاي زير را تكميل كنيد: نماينده بايد صبر و حوصله داشته باشد. ما بايد صبر و حوصله داشته باشيم. تو بايد صبر و حوصله داشته باشي. شما بايد صبر و حو صله داشته باشيد. آنها بايد صبر و حوصله داشته باشند. 3-كلمه هاي همخانواده را كنار هم بنو يسيد: حفظ- عادل- نظم- حافظ- عدل- محافظت- نظام: محافظت/حفظ/ حافظ عدل/ عادل ناظم/نظام /نظم 4-حرفهاي مشترك بين هر دسته از كلمه هاي هم خانواده را بنو يسيد: حفظ =حافظ = محافظت = ح – ف – ظ عادل = عدل = ع – د – ل نظم = نا ظم = نظام = ن – ظ – م 5-اين كلمه ها، تركيبها و جمله ها مربوط به كتاب رياضي شما است. معني آنها را بگوييد: حاصل تفريق = جواب تفريق امتحان تفريق = دوستي تفريق عدد مربوط به هر شكل را بخوانيد = هر شكل چند تاست. هر جفت از عدد ها را با هم جمع كنيد = عددها را دو تا دو تا با هم جمع كنيد. درس ششم : كتابخانه كلاس به اين نكته توجه كنيد: 1- مي دانيم كه در پايان يك جمله كامل نقطه مي گذاريم. مانند: آموزگار وارد كلاس شد.2- در پايان جمله اي كه حالت تعجب يا خشم يا خوشحالي را بيان كند، نشانه (!) مي گذاريم. مانند: بابا آب داد! حالا فهميديد كه چرا من مي توانم همه گرسنگي و تشنگي را تحمل كنم! 3- در پايان جمله اي كه به صورت پرسشي خوانده شود،نشانه سؤال يعني (؟) مي گذاريم. مانند: آموزگار گفت: بچه ها روي تخته كلاس چه نوشته شده است؟ 4- اگر جمله اي به جمله ديگر ربط پيدا كند، نشانه (،) بين آنها گذاشته مي شود. مانند: هر كس مي تواند از كتابخانه كتابي را به امانت بگيرد، ولي بايد آن را پس بدهد. كار در كلاس: 1- جمله هاي زير را با توجه به نشان پاياني آنها بخوانيد و به حالت هر يك دقت كنيد: علي از سفر برگشت. (پايان جمله نقطه دارد و كامل است.) علي كي از سفر برگشت؟ (حالت سؤالي دارد و بايد سؤال خوانده شود.) علي از سفر برگشت، تا بقيه كارها را انجام دهد. (جمله اول به جمله دوم مربوط است و بايد با هم خوانده شود.) 2-معني كلمه هاي زير را بخوانيد. (يادآوري سال گذشته) خلقت (آفريده) عبور (گذشتن) تابان (روشن، درخشان)سزا (پاداش) تاكستان (باغ انگور) مي تند (مي بافد) شگفتن (باز شدن) سر زده (ناگهاني) 3-با هر يك از كلمه هاي زير يك جمله بگوييد: راه، همراه، راهنما، بيراهه راه = راه شوسه راهي است كه اتومبيل از آن عبور مي كند. همراه = من و دوستم تا تهران با هم، همراه بوديم. راهنما = بايد در موقع عبور از خيابان به چراغ راهنما توجه كنيم. بيراهه = راه بيراهه به معناي راه كج و غلط است. پرسشها: 1- چرا مهري اولين عضو كتابخانه شد؟ چون پدرش نجار بود و قرار بود تا كتابخانه را درست كرده و بر ديوار بكوبد. 2- قرار شد بچه ها چگونه كتاب هايي را بخردند و به كتابخانه اهدا كنند؟ كتابهاي خوب و مناسب كه نام و مشخصات آنها را به آموزگار بگويند. 3- از كجا مي توانستند بفهمند كه هر كتاب نزد كدام شاگرد است؟ از روي دفتر كه نام گيرنده ي كتاب را در أن مي نويسند. 4- قرار شد اگر كتابي توسط كسي گم شود چه كند؟ بايد آن كتاب را بخرد و به كتابخانه برگرداند. تمرين املا: 1- كلمه مقابل را بخوانيد و به طرز نوشتن آن توجه كنيد. آخر آن چه صدايي مي شنويد؟ اتفاقاً. شما هم 3 كلمه بنويسيد كه آخر آنها به همين شكل نوشته شود و همين صدا را داشته باشد. صداي (ان) مي دهد: حتماً،مثلاً، اصلاً 2- مانند مثال در برابر هر يك از كلمه هاي زير هر چند كلمه كه مي دانيد بنويسيد: مثال: خواب – خوابيد– تخت خواب – بي خوابي – خوابگاه خواهر – خواهرزاده – خواهري – ناخواهر ي – خواهر شوهر استخوان – استخواني – استخوان بندي خواه – خواست – خواستن – خواهش – خواهان 3- در جدول زير كلمه هايي از درس را بنويسيد كه حرفها يا نشانه هاي مشخص شده را داشته باشند:
ت تـ
كتابخانه – مي خواستند– مي توانند – درست – ساكت – تشكيل – تقليد - تخته
ط
شرط
تشديد
تهيه – البته – اتفاقاً
تمرين انشا: 1-جمله هاي زير را كامل كنيد و آنها را با صداي بلند بخوانيد: آيا شما از مدير دبستان اجازه گرفته ايد؟ آيا من از مدير دبستان اجازه گرفته ام؟ آيا آنها از مدير دبستان اجازه گرفته اند؟ آيا ما از مدير دبستان اجازه گرفته ايم؟ 2-با هر يك از كلمه هاي زير 3 جمله مثل جملات بالا بنويسيد: آموزگار: آموزگار مسؤوليت تعليم و تربيت دانش آموزان را دارد. / خواهر من آموزگار است. مريم در مدرسه ما آموزگار است. بنا: بنا با آجر و سيمان خانه مي سازند./ پدر علي بنا است./ او در ساختمان بنايي مي كند. كوچه: نام كوچه ما نام يك شهيد است./ علي در كوچه با دوستش صحبت مي كند./ در كوچه نبايد زباله ريخت. 3-داستان زير را كامل كنيد: صبح زود بود. خروس بيدار شد. پريد و روي لبه ديوار نشست. بالهايش را به هم زد و خواند: قوقولي قوقو .......... قوقولي قوقو دهقان صداي خروس را شنيد و از خواب پريد. از رخت خواب .......... ( به عهده دانش آموز ) درس هفتم : معني شعر به زبان ساده صبح هنگام وقتي سحر گشت. مؤذن (كسي كه اذان مي گويد) اذان صبح را با صداي بلند خواند كه: از جا برخيزيد كه وقت نماز است. از هر گل دسته مسجد صداي اذان بلند شد. در اين هنگام در لطف و بخشش خداوند به روي همه مردم باز است. اگر تو شادي و خوشحالي و نشاط صبحدم را مي خواهي، مانند آداب مسلمانان، وضو بگير. با آب تميز و پاكيزه جان خود را روشني بخش و رو بروي قبله بايست و با عقيده و تنيت پاك نماز بخوان. چه خوب است كه با ياد خداوند، هميشه دل آرام مي گيرد. و نمازهاي پنجگانه چقدر خوب و آرام بخش است كه همان نمازهاي صبح و ظهر و عصر و مغرب و عشا است. به اين نكته توجه كنيد. با صداي بلند بخوانيد. با سود و بي زيانم. خورشيد و ماه تابان. باغ و بستان و كوه و دشت. در نوشته هاي بالا حرفي كه نوشته شده و زير آن خط كشيده شده چه صداي دارد و با چه صدايي خوانده مي شود؟ صداي (ا) كار در كلاس: 1- نوشته هاي مقابل را بخوانيد. سوسن و سرور و سنبل جنگل و دشت و دريا. رفت پاي درخت و كرد آواز. روبهك جست و طعمه را بر بود. 2- كلمه ها و تركيبهاي مقابل را با صداي بلند بخوانيد: طي شد – آواز برخاست – باز است – وضو كن – روشني ده – چه خوش باشد – دل گيرد آرام. پرسشها: 1-ما مسلمانان در هر شبانه روز چند نوبت نماز مي خوانيم؟ نام آنها را بنويسيد؟ پنج نوبت. صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا. 2-براي خواندن نماز صبح چه وقت بايد از خواب برخاست؟ سحر يا قبل از طلوع خورشيد. 3-چگونه وضو مي گيرند؟ اول دستها را مي شويم بعد صورت بعد دست راست از آرنج به پايين بعد دست چپ از آرنج به پايين بعد مسح كردن سر و پاها. 4-از چه وقت مي توان نماز ظهر خواند؟ بعدازظهر 5-هر كدام از نمازهاي پنجگانه چند ركعت است؟ نماز صبح 2 ركعت. نماز ظهر 4 ركعت. نماز عصر 4 ركعت. نماز مغرب 3 ركعت. نماز عشا 4 ركعت. تمرين املا: 1-سه كلمه همزه دار مانند سؤال بنويسيد: مأمور / مطمئن / مؤذن 2-كلمه هاي زير را به ترتيب حروف الفبا بنويسيد: مؤذن – قبله – مسلمانان – هنگام – خلق – لحظه ها – آداب – سحر – طي – برخاست – رحمت – نشاط – صبحدم – اخلاص – پنچگانه. آداب، اخلاص، برخاست، پنچگانه، خلق، رحمت، سحر، صبحدم، طي، قبله، لحظه ها، مسلمان، مؤذن، نشاط، هنگام. 3- هر يك از كلمه هاي زير چند دندانه دارد: عضو = ا دندانه پرسيد = 5 دندانه نشستند = 9 دندانه شايسته = 8 دندانه لحظه = 5 دندانه 4- در جدول زير پنج كلمه بنويسيد که يكي از حرفهاي نوشته شده را داشته باشند:
ز
زن – زنبور – نماز – بازو – زهرا
ض ضـ
مريض – مرتضي – وضو – مرض - راضيه
ذ
لذت – لذيذ – مؤذن – ذرت – ذليل
ظ
ظهر – ناظم – منظم – مواظب - منظور
تمرين انشا: 1- با هريك از كلمه ها و تركيب هاي داده شده جمله بسازيد: گلدسته: صداي اذان از هر گلدسته به گوش مي رسد. قبله: مسلمانان همه به يك سو و رو به يك قبله نماز مي خوانند. پنجگانه: مجموع نمازهاي پنجگانه 17 ركعت است. در رحمت: در رحمت خداوند به روي همه باز است. 2- جمله هاي زير را بخوانيد. شما هم در جاي نقطه چين كلمه هاي مناسب بنويسيد. آورد. برديد. سارا آورد. شما برديد. سارا كتاب آورد . شما كتاب برديد. سارا كتاب را آورد. شما كتاب را برديد. سارا ديروز كتاب را آورد. شما ديروز كتاب را برديد. 3- معني كلمه هاي زير را بنويسيد: برخيز: بلند شو سحر: بامداد، هنگام صبح بانگ: صدا قبله: جهتي كه مسلمانان رو به آن نماز مي خوانند. هنگام: وقت، زمان برخاست: بلند شد درس هشتم : فداكاري به اين نكته توجه كنيد. هر جمله با توجه به نشان پاياني آن، با آهنگ مخصوص خوانده مي شود. حالا جمله هاي زير را با صداي بلند بخوانيد و به نشان پاياني آن توجه كنيد. كتاب ها را باز كنيد. چه كسي كتابش را نياورده است؟ امروز هوا آفتابي است! امروز هوا آفتابي است؟ كار در كلاس: 1-كلمه هاي مقابل را با صداي بلند بخوانيد: راهنمايي – چيزهايي – تعريف هايي – قصه هايي 2-از درسهايي كه تاكنون خوانده ايد، چهار كلمه پيدا كنيد كه آخر آنها مثل كلمه هاي بالا خوانده شوند: منظره هايي – نانوايي – زيبايي – لباس هايي. 3- هم معني كلمه هاي زير را بنويسيد: راهنمايي: ارشاد دوستانه: بامحبت مشكل: سخت مهرباني: لطف شادي: خوشحالي 4- يادداشت كردن بعضي از چيزهايي كه مي بينيم يا مي شنويم يا مي خوانيم براي ما چه فايده اي دارد؟ باعث مي شود آنها را فراموش نكنيم؛ دقت بيشتري در ديده ها و شنيده ها داشته باشيم؛ طرز نوشتن انشا را بهتر ياد مي گيريم. پرسشها: 1- چرا محسن فكر مي كرد انشا نوشتن مشكل است؟ چون نمي دانست چگونه بنويسيد. 2-احمد چه چيزهايي را يادداشت كرده بود؟ گفته هاي محسن را يادداشت مي كرد. 3-محسن از كار احمد چه چيزي ياد گرفت؟ طرز انشا نوشتن را مي آموخت. 4-دقت كردن در هنگام ديدن يا شنيدن چه اثري در نوشتن انشا دارد؟ باعث مي شود مطالب و موضوع انشا بهتر و درست تر نوشته شود. تمرين املا: 1-جمله هاي زير از درس، انتخاب شده اند. به كلمه هايي كه (ك) يا (گ) دارند سر كج اضافه كنيد. احمد گفت: همين حالا هم كه به پيشانيت مي زدي در فكر انشا بودي؟ محسن جواب داد: بله، موضوع انشاي ما يك خاطره از جنگ تحميلي است و من مي خواهم راجع به فيلمي كه ديشب در تلويزيون ديده ام چيزي بنويسيم. 2-جمله هاي زير از درس انتخاب شده اند. به آنها نقطه اضافه كنيد: احمد با لبخند جواب داد: همين طور است. مي بيني انشا نوشتن كاري ندارد. كافي است درباره هر موضوعي هرچه را مي داني به زبان بياوري و همان حرفي را كه مي زني بنويسي. تمرين انشا: 1- در جمله هاي زير به جاي كلمه هايي كه زير آنها خط كشيده شده است هم معني بنويسيد: احمد گفت: همين حالا هم كه مداد را به پيشاني مي زدي در فكر انشا بودي؟ محسن جواب داد: بله، موضوع انشاي ما يك خاطره از جنگ تحميلي است و من مي خواهم راجع به فيلمي كه ديشب در تلويزيون ديده ام چيزي بنويسيم. 1- اكنون 2- انديشه 3- پاسخ داد 4- بايد 5- درباره 6- شب گذشته 7- مقداري 2- با كلمه هاي زير جمله هاي گوناگون بسازيد: شيرين: 1- خربزه يك ميوه شيرين است. 2- نام خواهر من شيرين است. برمي خورد: وقتي نور به آينه برمي خورد برمي گردد. كمك: كمك كردن به ديگران يك عمل نيك است. 3-در جاي خالي كلمه مناسب بنويسيد: ديروز ( من ) به دبستان رفتم . عجب ( ما ) زود گرسنه شده ايم. آيا ( شما ) به ديدن پدر بزرگ رفته ايد؟ ( آنها ) فردا به تهران خواهند آمد. درس نهم : فكر روشن به اين نكته توجه كنيد: جمله هاي زير را بخوانيد. كلمه هايي كه زير آنها خط كشيده شده است چه معني مي دهد؟ در اين هنگام، يك نفر كه تازه از راه رسيده بود، جلو آمد و خواست نان حميد را بگيرد. ناگهان صداي غرش ترسناكي از كوه برخاست. خواست: در جلمه اول به معناي ميل – آرزو است ( خواستن: ميل داشتن، آرزو كردن ) برخاست: بلند شد ( خاستن : بلند شدن ) توجه: كلمه هاي ( خواست و خاست ) مثل هم خوانده مي شوند ولي شكل نوشتن و معني آنها با هم فرق مي كند. كار در كلاس: 1-كلمه هاي زير را بخوانيد و به صداي آخر آنها توجه كنيد. سپس شما هم كلمه هايي از درس را كه در يكي از دو دسته الف و ب قرار بگيرند، پيدا كنيد.
الف
روزانه - توده - رفته - روزانه - دور افتاده - حادثه - چاره - برهند - راننده - عده
ب
يازده - توجه - كوه - ده - راه - آگاه - هيچ گاه.
2-كلمه هاي مقابل را معني كنيد: رخشان = شفاف، درخشان ياقوت = سنگ گران بها مراقبت = نگهداري محفوظ بماند = حفظ شود، مراقبت شود 3-كلمه هاي مقابل را بخوانيد و چند كلمه مثل همين كلمات ازدرس پيدا كنيد: روشن مي كرد – زندگي مي كرد – مسدود كرد – شروع به دويدن كرد – نخواهد كرد – شكر مي كرد. پرسشها: 1-چرا راه آهن مسدود شده بود؟ چون كوه ريزش كرده بود و سنگ هاي بسياري بر روي ريلهاي آهن ريخته بود. 2-ريزعلي از كجا دانست كه قطار نزديك مي شود؟ صداي سوت قطار را از پشت كوه شنيد. 3- ريزعلي براي رفع خطر چه چاره اي انديشيد؟ لباسهاي خود را از تن بيرون آورد، بر چوبدست بست و آتش زد. 4- مسافران پس از پياده شدن از قطار چه ديدند؟ ريزش كوه، مشعل و ريزعلي را كه برهنه ايستاده بود. تمرين املا: 1-كلمه هاي تشديد دار درس را پيدا كنيد و معلوم كنيد نشان تشديد بالاي چه حرفي است؟ غرش = ر عده اي = د 2-كلمه هايي از درس را كه يكي از شكل هاي حرف ( ع ) به كار رفته باشد، پيدا كرده و بنويسيد: ريزعلي – سرعت – مشعلي – عده اي – شروع. 3-سه كلمه بنويسيد كه در آنها كلمه ( ده ) به كار رفته باشد مثال = دهقان دهدار – دهي – آباده. تمرين انشا: 1-كلمه هاي زير را مرتب كنيد و به صورت يك جمله كامل در آوريد: بود، غروب، يكي، از، روزهاي، سرد، پاييز. غروب يكي از روزهاي سرد پاييز بود. حدس هايي مي زند – براي پيدا كردن – دانش آموز خوب – پاسخ پرسشهاي خود. دانش آموز خوب براي پيدا كردن پاسخ پرسش هاي خود حدس هايي مي زند. ريزعلي، به ياد آورد، صورت، مسافران،خندان، را. ريز علي صورت خندان مسافران را به ياد آورد. ريز علي، شروع، به طرف، دويدن، كرد، قطار. ريز علي به طرف قطار شروع به دويدن كرد. 2- كلمه هاي زير از كتاب فارسي سال قبل هستند. آنها را معني كنيد و با هر يك، جمله اي بسازيد. فعلاً ( در حال حاضر ):مريم فعلا در كلاس است . مغرب ( جايي كه خورشيد غروب مي كند ): خورشيد هر شامگاه از مغرب غروب مي كند. پند ( نصيحت ): پند و اندرز پيران، درس زندگي است. سود ( فايده ): كساني كه به ديگران سود رسانند و خدا را عبادت كنند، به بهشت مي روند. پيروي ( دنبال رو كسي بودن ): پيروي از انبيا كليد سعادت و خوشبختي است. زيرا ( براي اينكه ): من خوشحالم زيرا در امتحان امروز موفق شده ام. درس دهم : اتوبوس به اين نكته توجه كنيد: جمله هاي زير را بخوانيد و بگوييد چه وقت انجام گرفته اند، يا انجام مي گيرند يا انجام خواهند گرفت. در حدود هزار سال پيش در يكي از شهرهاي ايران پسري به دنيا آمد. ( در گذشته دور انجام گرفته است. ) من ديروز با پدرم به گردش رفتم. ( در گذشته نزديك انجام مي گيرد.) زهرا با آهن ربا آزمايش مي كند. ( در زمان حال انجام مي گيرد.) مريم عصرها به كتاب خانه مي رود. ( در زمان حال و به طور مستمر انجام مي گيرد.) مريم فردا بعدازظهر به كتاب خانه خواهد رفت. (در آينده نزديك انجام مي گيرد.) كار در كلاس: 1- با هريك از كلمه هاي زير يك جمله بگوييد: گفتم: من پاسخ پرسشها را گفتم. گفت: او پاسخ پرسشها را گفت. گفتيم: ما پاسخ پرسشها را گفتيم. 2-معني كلمه ها و تركيبهاي زير را بنويسيد: مشهور: معروف، نامي در حدود: تقريباً جانور گوشت خوار: حيواني كه غذايش گوشت است. جانور گياه خوار: جانوري كه از گياهان تغذيه مي كند. پرسشها: 1- يادداشت كردن تجربه ها چه اثري در پيشرفت كار ابن سينا داشت؟ باعث شد كه در كارش بيشتر علاقه پيدا كند و در تحصيل پيشرفت كند. 2-ابو علي سينا چگونه براي خود كتابخانه درست كرد؟ هر جا كتاب تازه اي مي ديد، مي خريد و آن را نگاه مي داشت. 3-از كجا مي فهميم كه ابو علي سينا پزشك مهرباني بود؟ از معالجه بيماران محتاج كه آنها را رايگان معالجه مي كرد. 4-كتاب قانون درباره چه موضوعي نوشته شده است؟ درباره علم طب و پزشكي. تمرين املا: 1-در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حروفهاي نوشته شده را داشته باشند:
ط
وسط- طي – طب – طبيب – طوطي
ت تـ
توت – دست – دوست – است - مهارت
2-در هر رديف جدول پنج كلمه بنويسيد كه صدا و نوشته هاي مشخص شده راداشته باشند:
خا = خاك
خار – خان – خاست – خال
خوا= خواب
خوار – خواهش – خواست – خوا بيده
تمرين انشا: 1- نوشته هاي زير را كامل كنيد تا به صورت جمله درآيند: ابو علي سينا در هجده سالگي طبيب ماهري بود. ابن سينا تقريباً هزار سال پيش به دنيا آمد. يكي از كتابهاي معروف ابن سينا قانون است. 2-جمله هاي زير را كامل كنيد: پدرم فردا صبح به اصفهان خواهد رفت. من سال ديگر به كلاس چهارم خواهم رفت. برادرم فردا صبح از اصفهان خواهد آمد. مگر شما فردا به تبريز خواهي رفت (مي روي)؟ 3-با هريك از اين كلمه هاي همخانواده يك جلمه بسازيد. معالجه، علاج، محتاج، احتياج، علم، معلم معالجه:پزشك بيمار را معالجه مي كند. علاج: ابو علي سينا علاج هر بيماري را مي دانست. محتاج: انسان خوب به مردم محتاج كمك مي كند. احتياج: كودكان به محبت احتياج دارند. علم: آموختن علم بر هر مسلمان واجب است معلم: كار معلم آموختن به بچه هاست. 4- با هريك از كلمه هاي زير يك جلمه بسازيد و علامت مناسبي در پايان آنها بگذاريد: آيا: آيا امروز به مدرسه رفته اي؟ چه طور: تعطيلات تابستان را چه طور گذرانديد؟ چگونه: در اين باران، چگونه به گردش برويم؟ چه وقت: چه وقت از امروز به خانه مي آيي؟ درس يازدهم: پرواز كلمه هاي زير را بخوانيد. عليه السلام، امير المؤمنين. در كلمه عليه السلام، 2 حرف ( الـ ) نوشته مي شود ولي خوانده نمي شود. در كلمه امير المؤمنين، دو حرف ( الـ ) نوشته مي شوند ولي تنها حرف ( لـ ) خوانده مي شود. كار در كلاس: 1-معني كلمه هاي زير را بگوييد: پاسخ = جواب روش = شيوه، راه سبب = دليل اين گونه = اين طور سودمند = با ارزش 2-از كار امام كاظم (ع) چه نتيجه مي گيريد؟ نتيجه مي گيريم كه سستي و تنبلي، جامعه را ويران مي كند. اگر ما مسلمان هستيم و پيرو بزرگان دين، پس بايد با درس گرفتن از زندگي و سخنان اين بزرگواران با تلاش و كوشش جامعه سالم و آبادي را بسازيم. پرسشها: 1-امام كاظم (ع) چه مي كرد؟ مشغول بيل زدن زمين بود. 2-آن مرد به امام چه پيشنهادي كرد؟ پيشنهاد كرد كه آن كار را به عهده ديگران بگذارد. 3-امام در جوابش چه فرمود؟ فرمود: چرا اينكار را به عهده ديگران بگذارم. افرادي بهتر از من نيز همواره به اينگونه كارها پرداخته اند. 4-آيا كساني كه سالم هستند، حق دارند بدون كار و كوشش در جامعه زندگي كنند؟ چرا؟ خير، چون جامعه با كار كردن آباد مي شود. 5-دانش آموزان در چه كارهايي بايد بيشتر تلاش و كوشش كنند؟ در درس خواندن، محيط اطراف خود را تميز نگهدارشتن، پيشرفت در علم و صنعت. تمرين املا: 1-كلمه هاي زير را بخوانيد و تشديد را در جاي درست بگذاريد: تحمل = م قوت = ق محمد = م مرتب = ت فعال = عـ فعاليت = عـ , ي 2- با اين 9 كلمه، 6 كلمه تركيبي بسازيد: كتاب – گاه – خوش – دانش – خانه – ورزش – رفتار – نشين – كار. كتابخانه – دانشگاه – ورزشكار – خانه نشين – ورزشگاه. 3- حروف نوشته نشده كلمات زير را بنويسيد: مطالعه – سراسيمه – صالح – قصه هايي – قفسه – تصوير – اخلاص – رحمت – مشرق – مغرب. تمرين انشا: 1- جمله هاي زير را كامل كنيد: ما سال ديگر به مشهد خواهيم رفت. ما هفته ديگر به مشهد خواهيم رفت. ما يك ساعت ديگر به مشهد خواهيم رفت. 2- در كلمه هاي ( رفتم – رفتي – رفتيم – رفتند ) مشترك را پيدا كنيد و با آن جلمه اي بسازيد: مشترك: رفت: علي براي خواندن نماز به مسجد رفت. 3- بنويسيد كه از درس و كوشش چه نتيجه اي مي گيريد؟ نتيجه مي گيريم كه كار و فعاليت روش و شيوه پيامبران و امامان است و ما نيز بايد از اين روش پيروي كنيم. درس دوازدهم : كلمات عاميانه به اين نكته توجه كنيد. به كسي كه كشتي را مي راند ( ناخدا ) مي گويند. به كسي كه هواپيما را مي راند ( خلبان ) مي گويند. به كسي كه با سفينه فضايي پرواز مي كند ( فضانورد ) مي گويند. هر كس شغلي دارد كه براي معرفي شغل خود از لغت و اصطلاح خاصي استفاده مي كند. مانند: نانوا = يعني كسي كه نان مي پزد. رانند= يعني كسي كه اتومبيل يا موتور را مي راند. پستچي = يعني كسي كه نامه هاي ديگران را به دست صاحبان نامه ها مي رساند و در اداره پست كار مي كند. كار در كلاس: 1-با افزودن (بان) كلمه هاي تازه بسازيد: باغ = باغبان در = دربان جنگل = جنگل بان دروازه = دروازه بان نگه = نگهبان 2-هم معني كلمات زير را بگوييد: خردسال = كودك منظور = مقصود فايده = سود قصه = داستان حيله = مكر، فريب شيفته = بسيار علاقمند 3- با كلمات زير جمله بسازيد: غرش: غرش هواپيماها در آسمان شنيده مي شود. باهوش: اكرم بسيار باهوش است. مضطرب: مادر از شدن فرزندش مضطرب شد. تصميم گرفتم: من تصميم گرفتم روز به كوه بروم. پرسشها: 1-انسان از چه زماني آرزو داشته است كه در آسمان پرواز كند؟ از زمانهاي بسيار قديم 2-نام دانشمند مسلماني كه توانست با بال در آسمان پرواز كند چه بود؟ عباس بن فرناس 3-چرا انسان مي خواهد به جاهاي ناشناخته سفر كند؟ تا بتواند چيزهاي جديدتري را ببيند و اطلاعات بيشتري بدست آورد چيزهاي تازه كشف كند. 4-اولين هواپيما به دست چه كساني ساخته شد؟ برادران رايت. تمرين املا: 1- در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حرفهاي نوشته شده را داشته باشد:
ق قـ
قبول – دقيق – دقت – قاشق - قلب
غ غـ
غم – غصه – غول پيكر – دريغ – دوغ
 
ح حـ
حدود – حد – صبح – صبحانه – حامل
ه ه
هزار – دانه – كوه - هوا – كوتاه – انتها
2- در هر رديف پنج كلمه بنويسيد كه به اندازه مشخص شده نقطه داشته باشد:
يك نقطه
آن – آب – انار – آباد – زري
دو نقطه
زدن – زمان – نان – دست – سعيد - ناب
 
سه نقطه
محتاج – تنور – بادبان – فايده – رسيدن – رفت
چهار نقطه
فريب – قديم – فضايي – پرنده – دانش – پرواز
3- چهار كلمه بنويسيد كه در آنها حرف ( ذ ) به كار رفته باشد: لذيد – لذت – ذاتي – گذشت – ذهن تمرين انشا: 1-هر يك از كلمه هاي زير را در دو جمله به كار ببريد: جاري: آب رودخانه جاري است. خون در رگهاي انسان جاري است. جمع آوري: مأموران شهرداري زباله ها را جمع آوري مي كنند. احمد در جمع آوري ميوه ها، به پدرش كمك كرد. منظور: منظور از ساعت 14، همان 2 بعدازظهر است. علي از زدن اين حرف منظور خاصي داشت. 2-بنويسيد كه نشانه (+) در هر درس در كجا به كار مي رود؟ با ديدن آن چه مي فهميد؟ در اين درس چند بار به كار رفته است؟ در جملاتي كه كلمات تازه و جديد دارد به كار رفته است. مي فهميم كه معني اين كلمه در آخر درس آمده است. شش بار به کار رفته است. 3-در جمله هاي زير به جاي كلمه داخل گيومه هم معني آنها را بنويسيد و آنها را بلند بخوانيد: روزي اتو بر ( فراز ) تپه اي رفت. بالاي او براي رسيدن به ( آرزوي ) خود ( تلاش ) فراوان كرد. اميد، سعي و كوشش ويبر رايت ( شيفته ) آزمايش هاي اتو شد. بسيار علاقمند. وقتي هواپيما روشن شد، قلب دو برادر از ( هيجان ) مي تپيد. شادي درس سيزدهم: بهترين خاطره به اين نكته توجه كنيد. به اين كلمات توجه كنيد: مسلمان: مسلمان ها پسران: پسرها دختر ان: دخترها پدران: پدرها مادران: مادرها هر دو جمله مقابل يك معني مي دهند. مسلمانان و مسلمان ها = يعني تعداد زيادي از مسلمانان مثال: مسلمانان بايد يار و غم خوار يكديگر باشند. و يا: مسلمان ها بايد يار غم خوار يكديگر باشند. كار در كلاس: 1-معني كلمه هاي زير را بگوييد. موجب = دليل گرامي = عزيز مكان = جا، موقعيت خشمگين = عصباني جدايي = دوري 2- از اين درس چه نتيجه اي مي گيريد؟ كه همه مسلمانان با هم برابر و برادرند و مكان زندگي و رنگ پوست و نژاد نبايد باعث جدايي آنها شود تنها تقوا مايه برتري انسانهاست. 3- به نظر شما، چرا پيامبر مسلمان فارسي را نزد خود خواند؟ چون يكي از ياران با تقواي مؤمن پيامبر بود و ايشان مي خواست با اين كار به ديگران بفهماند كه عرب و ايراني در دين اسلام هيچ تفاوتي ندارند. پرسشها: 1- چرا پيامبر خشمگين شد؟ چون يكي از اصحاب پيامبر گفت كه سلمان چون از مردم فارس است بايد در جايي پايين تر از ما بنشيند. 2- هم صحبت پيامبر چه چيزي را دليل برتري مي شمرد؟ رنگ و نژاد را مايه برتري مي دانست. 3- برتري و فضيلت نزد خدا به چيست؟ تقوا، ايمان و عمل صالح 4- سلمان اهل كجا بود؟ از مردم فارس ( ايران ) 5- آيا مي توان گفت كه چون پيامبر اسلام (ص) عرب بود پس عرب بودن سبب بزرگي است؟ چرا؟ خير، چون پيامبر فرستاده خداست و بنا به فرمايشات پيامبر فضيلت و تقوا باعث بزرگي و عظمت انسانها مي شود. تمرين املا: 1-جدو ل زير را كامل كنيد: گين: خشمگين – غمگين – شرمگين – اندوهگين گاه: ورزشگاه – تكيه گاه – رزمگاه – باشگاه مند: سودمند – كارمند – آرزومند تر: كمتر – بيشتر – بهتر 2-در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه حرفهاي نوشته شده را داشته باشند:
صـ ص
اصفهان – صورت – تصميم – صد – مصمم.
تـ ت
تبريك – ترازو – مرتبه – هست – تشريفات.
 
جـ ج
مجنون – احتياج – اجبار- مجبور – برنج.
عـ ﻌ ﻊ ع
عيد – عبادت – معبود – جامع – دفاع.
3- در كلمه هاي زير حرف جا افتاده را بنويسيد. اصحاب – فظيلت – تقوا – لهجه - اضطراب تمرين انشا:1-هر يك از نوشته هاي زير را كامل كنيد تا به صورت جمله در آيند: سپيده با سارا به بازار رفت. سپيده و سارا از بازار آمدند. سپيده و سارا به بازار رفتند. 2-به اهالي اين شهر ها چه مي گويند: شيراز = شيرازي اصفهان = اصفهاني كرمانشاه = كرمانشاهي همدان = همداني تهران = تهراني مشهد = مشهد 3-هر يك از كلمات زير را مانند مثال به صورت ديگري بنويسيد: مثال:مردان = مردها اسبان = اسب ها گنجشك ها = گنجشكان درختان = درخت ها كبوترها = كبوتران معلم ها = معلمان آموزگاران = آموزگارها 4-براي تشكيل كتابخانه در كلاس چه كارهايي بايد انجام داد؟ (حدود پنج جمله بنويسيد.) جمع آوري كردن كتاب. مكاني براي گذاشتن كتاب درست كردن. مسؤول كتابخانه را انتخاب كردن. دفتري براي تاريخ بردن و آوردن كتاب درست كردن. ليست كتابهاي موجود در كتابخانه را تهيه كردن. درس چهاردهم : ميازار موري كه دانه كش است معني ساده شعر (شعر از سعدي) 1-فردوسي (شاعر بزرگ ايران) آن شاعر پاك و نجيب چه خوش سروده است كه رحمت خداوند بر خاك پاك او باد: 2-مورچه كوچكي را كه دانه اش را به سختي به لانه مي برد آزار مده، كه او نيز مخلوق خداوند است و جانش برايش شيرين و با ارزش است. 3-هيچگاه دست زور و قدرتمندي خود را بر سر انسان يا موجود ضعيف تر از خود فرود نياور كه شايد روزي مانند مورچه اي ضعيف به پايش افتي. 4-اينطور فرض مي كنيم كه موجودات ناتوان تر از تو هم بسيارند، ولي بدان كه توانمندتر از تو هم بسيار يافت مي شود. 5- هميشه رحمت و بخشايش خداوند شامل حال آن بنده اي است كه مردم از وجودش در آسايش و راحتي به سر مي برند و آزارش به كسي نمي رسد.به اين نكته توجه كنيد: هر دسته از اين كلمات از يك خانواده اند:
آسايش
بخشيدن
بسي
توانستن
آزردن
آسودن
بخشش
بسيار
ناتوان
آزار
آسايشگاه
بخشنده
بس
توانايي
آزرده
آسوده
بخشايش
بسا
توانا
بي آزار
كار در كلاس:
1- كداميك از اين دو شاعر ( فردوسي، سعدي ) قبل از ديگري زندگي مي كرده است؟ دليل شما چيست؟ فردوسي، زيرا سعدي اين شعر را از او نقل قول كرده است. 2-معني كلمه هاي زير را بگوييد: مزن = نزن بسي = بسيار ناتوان = ضعيف بخشش = رحمت رحمت = مهرباني، احسان 3-جدول زير را كامل كنيد: مزن = نزن مخور = نخور ميازار = نيازار مگو = نگو 4-جمله هاي زير را كامل كنيد: رفتار مهر آميز پيامبر موجب ناراحتي او شد. ميازار موري كه دانه كش است. هر كه با تقوا تر است نزد خدا گرامي تر است. پرسشها: 1-شعر زير از كيست؟ ميازار موري كه دانه كش است كه جان دارد و جان شيرين خوش است فردوسي 2- چرا نبايد به ضعيف تر از خود ظلم كنيم؟ چون ممكن است آن شخص روزي قوي شود و ما نيز مانند يك فرد ضعيف به پايش بيفتيم و همچنين خداوند افراد ظالم را دوست ندارد. 3- آيا با زورگويي مي توانيم نتيجه خوبي به دست آوريم؟ خير، زورگويي هيچگاه انسان را به نتيجه خوب نمي رساند. 3-خداوند به چه كساني بيشتر لطف دارد؟ کساني كه مردم از دست آنها در امان و آرامش باشند. 4- اين شعر ( شعر درس ) را كدام شاعر سروده است؟ سعدي تمرين املا: 1- در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حرفهاي نوشته شده را داشته باشد:
قـ ق
تقوا – قشنگ – برق – براق – قوي
غـ غ
غروب – غربت – تيغ – داغ - مغلوب
 
ه هـ
هلو – مهر – هستند – هيچ - مهربان
حـ ح
محبت – ناراحتي – صبح – حامد - محرم
2-سه كلمه مانند ( مور ) از درس پيدا كنيد و بنويسيد كه حروف (و ) در آنها هم صدا باشند: زور – روزي – وجودش 3-در كلمه هاي زير حرف جا افتاده را بنويسيد: تربت – بخشايش – آسايش – پاكزاد – قصه – موضوع – آرامش – رايگان 4-چهار كلمه بنويسيد كه ( روز ) جزيي از آنها باشد: مثال: روزگار هر روز – امروز – پيروز تمرين انشا: 1-كلمه هاي زير را به صورت جمله در آوريد و نشان مناسب در پايان آنها بگذاريد: سر رسيد در اين وقت يكي من از دوستان (.). در اين وقت يكي از دوستان من سر رسيد. پرسيد آموزگار كمك تو مي كني دوستت را (؟). آموزگار پرسيد: تو دوستت را كمك مي كني؟عجب بزرگي جانور است(!). عجب جانور بزرگي است! 2- پر: پر مرغابي خيس نمي شود. پروانه: پروانه بسيار زيبا است. پرواز: پرواز در آسمان لذت بخش است. پرنده: پرنده در آسمان پرواز مي كند. درس پانزدهم : روز زيباي زندگي مرا بيشتر بشناسيد به اين نكته توجه كنيد. عبارت (گل خوش بو ) به معناي گلي است كه بوي خوش دارد و يا (گلهاي زيبا) به معني گلهايي كه زيبا و قشنگ هستند، مي باشد و همچنين وقتي مي گوييم ( شكوفه هاي معطر ) درباره شكوفه هايي صحبت مي كنيم كه عطر و بوي خوش دارند. كار در كلاس: 1-توضيح دهيد كه عسل چگونه درست مي شود؟ زنبور عسل شهد گلها را مي مكد و توسط شيره همين گلها عسل درست مي كند. 2-بگوييد كه زنبور عسل چگونه به عمل گرده افشاني گل ها كمك مي كند؟ گرده هاي يك گل به پرز بدن زنبور چسبيده و وقتي زنبور روي گل ديگر مي نشيند همين گرده ها باعث مي شود كه گل ديگر بارور شده و تبديل به ميوه شوند. 3-چرا رعايت نظم و نظافت در كندو مهم است؟ زندگي زنبور يك زندگي اجتماعي است و هر كس بايد به كار خود با دقت و نظم مشغول شود و از طرفي رعايت نظافت باعث حفظ جان نوزادان زنبورها مي شود. پرسشها: 1-هدف زنبور از سفر به كوه و دشت و صحرا چيست؟ جمع آوري گرده گل و تهيه عسل 2-زنبور عسل براي گلها و گياهان چه فايده هايي دارد؟ عمل گرده افشاني انجام مي دهد يعني دانه هاي گرده را از گلي به گل ديگر مي برد و گياه را بارور مي سازد. 3-اگر كسي براي زنبور مزاحمت ايجاد كند، زنبور در مقابل، چه عملي را انجام مي دهد؟ به او نيش مي زند. 4-در كندو چه چيزهايي مهم است؟ نظم در كارها و نظافت. 5-چه جانور ديگري را مي شناسيد كه اجتماعي زندگي مي كند؟ مورچه. تمرين املا: 1-در كلمه هاي زير حرف جا افتاده را بنويسيد: دفاع – علف – نظافت – حقيقت – حتماً – لذت – معطر. 2-جدول زير را كامل كنيد:
كلمه
كلمه هاي همخانواده
حرف هاي مشترك
عرف
تعريف – معرفي
ع ر ف
دفع
دفاع – مدافع
د ف ع
جمع
جامعه – اجتماع
ج م ع
تمرين انشا: 1-سه جمله بنويسيد كه در آنها تركيب: ( راجع به ) به كار رفته باشد: مثال : من مي خواهم راجع به فيلم كارتوني براي شما صحبت كنم. الف – من مي خواهم راجع به مخترعان و نويسندگان مطالبي را بنو سيم. ب – مريم راجع به مسافرت نوروز چيزهاي زيبايي نوشته بود. ج – گوينده راديو راجع به وضع هوا خبرهاي جالبي داشت. 2-جمله هاي زير را با كلمه هاي ( را – از – با – و ) تكميل كنيد: آرزو ( با ) سپيده ( از ) دبستان آمد. آرزو ( و ) سپيده ( از ) دبستان آمدند. آرزو كتاب ( را ) ( از ) سپيده گرفت. درس شانزدهم : اي ايران – اي وطن من به اين نكته توجه كنيد: پركار، پرحرف، پرجمعيت، پرحوصله، پرجنب و جوش، پرحرف، پر زحمت، پرخور، پربار. در تركيب هاي بالاي به معناي كلمه ( پر ) توجه كنيد. پركار يعني كسي كه زياد كار مي كند. پرجمعيت يعني شهري كه در آن مردم زيادي زندگي مي كنند و پرخور يعني كسي كه زياد مي خورد. پس معناي كلمه پر در هر عبارت به معناي زياد است. كار در كلاس: 1- مخالف كلمه ها و تركيب هاي زير را بنويسيد: پر = خالي پرخور = كم خور پر جمعيت = كم جمعيت پر آب و علف = كم آب و علف پر حوصله = كم حوصله 2- پنج كلمه بگوييد كه در آنها ( راه ) به كار رفته باشد: چهار راه – پليس راه – گمراه – راه شوسه – بزرگراه. 3- توضيح دهيد كه براي در امان بودن از آسيب حشرات چه بايد كرد؟ محيط اتاق را پاكيزه نگه داريم. درها و پنجره ها را با تور ببنديم تا حشرات داخل نشوند. در صورت زيادي حشرات، محيط را سمپاشي كنيم. پرسش ها: 1- چرا بايد ميهن خود را دوست بداريم؟ چون ميهن خانه بزرگ ماست. 2- منظور از سرزمين پاكي ها و دليري ها كجاست؟ ايران كشور عزيز ما. 3- با چه كساني بايد با خشم و نفرت رو به رو شويم؟ چرا ؟ با دشمنان، تا بتوانيم با خشم و نفرت آنها را از سرزمين خود دور كنيم. 4- چگونه بايد در راه استقلال و آباداني بيشتر ايران بكوشيم؟ با درس خواندن، جديت در كار و كوشش و دوست داشتن يكديگر و گسترش صنعت اختراع و كشاورزي 5- براي اينكه با دوستان خود در صلح و آشتي باشيم بايد چه كنيم؟ به آنها احترام بگذاريم، آنها را دوست داشته باشيم و به ياري آنان بشتابيم. تمرين املا: 1- در جدول زير، براي هر كلمه دو هم خانواده بنويسيد:
كلمه
هم خانواده
شهيد
1- شاهد 2- شهادت
حقيقت
1- حقايق 2- حقانيت
متحد
1- اتحاد 2- متحدان
علم
1- عالم 2- معلوم
2-در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حرفهاي نوشته شده را داشته باشد:
هـ
شكوه – شهيدان – كوهها – لاله ها – رودها
ح
صبح – حشره – نحل – متحد – مزاحم
 
ق
عشق – علاقه – دقت – تقسيم – وقتي
غ
غرور – زاغ – غريو – باغ – تيغ
3- پنج كلمه بنويسيد كه در آنها كلمه ( پاك ) به كار رفته باشد: مثال : پاكيزه.ناپاك / پاكدامن / پاك كن / پاكرو / لباس پاك تمرين انشا: 1- با كلمات زير جمله بسازيد: شهيد: جوانان مؤمن ميهن دوست بسياري براي پيروزي انقلاب شهيد شدند. الله اكبر: مردم با فرياد الله اكبر شاه را از ايران بيرون كردند. ايمان: ايمان به خداوند متعال راه رسيدن به خوشبختي و سعادت است. آزادي: مردم ايران با تلاش فراوان و پيروي از دستورات امام خميني به آزادي رسيدند. 2- بنويسيد كه تصوير روي كتاب تعليمات اجتماعي چه چيزهايي را نشان مي دهد؟ ( به عهده دانش آموز ) درس هفدهم : مال حرام به اين نكته توجه كنيد: عليه السلام: سلام خدا بر او باد صلي الله عليه و آله: درود خداوند بر او و خانواده اش باد. وقتي نام پيامبر اسلام برده مي شود، براي احترام بعد از نام آن حضرت مي گوييم. ( صلي الله عليه و آله ) و گاه در نوشتن به جاي اين عبارت تنها حرف (ص) مي گذارند ولي در هنگام خواندن مي خوانيم : حضرت محمد (ص)، حضرت محمد صلي الله عليه و آله. وقتي نام يكي از امامان برده مي شود، براي اداي احترام به آنها مي گوييم عليه السلام و گاه در نوشتن به جاي اين عبارت تنها از حرف (ع) استفاده مي كنيم ولي در مواقع خواندن، اين عبارت را كامل مي خوانيم مانند: حضرت علي (ع) يا حضرت علي، عليه السلام. كار در كلاس: 1- كلمه ها و تركيب هاي مقابل را بخوانيد و بگوييد كه حرف آخر آنها چه صدايي مي دهد؟ ناي – چاي – گل و لاي. صداي ( ي ) مي دهد. شما هم پنج كلمه بگوييد كه پايان آنها همين صدا را بدهد. ناي/ خداي/ واي/ پاي/ جاي 2- كلمات و تركيب هاي زير را بنويسيد: صلي الله عليه و آله: درود خدا بر او و خانواده اش باد به همين سبب: به همين دليل به حج رفتن: به زيارت خانه خدا رفتن اصلاً: ابداً، غير ممكن است. 3-انجام چه كارهايي حرام است؟ چرا ؟ مال حرام خوردن، دزدي كردن، تهمت زدن و غيبت كردن. چون خداوند اين كارها را نهي كرده است. پرسشها: 1-سلمان از پيامبر چه پرسيد: پرسيد: يا رسول الله مردمي كه نماز خوانده اند، روزه گرفته اند و به بينوايان كمك كرده اند مگر چه كار بدي انجام داده اند كه كارهايشان باطل است؟ 2-پيامبر به او چه پاسخ داد؟ رمود: اين مردم مال حرام خورده اند و مال مردم را بي اجازه برداشته اند. 3-آيا خدا كارهاي خوب كسي را كه دزدي يا كم فروشي مي كند مي پذيرد؟ خير 4-چه كاري عبادتهاي انسان را باطل مي كند؟ مال حرام خوردن تمرين املا: 1-جدول زير را با كلمه هاي دلخواه تكميل كنيد:
كلمه
كلمه هاي هم خانواده
حرفهاي مشترك
اصل
اصلاً
ا – ص – ل
عبادت
معبود
ع – ب – د
مثلاً
مثال
م – ث – ل
مريض
امراض
م – ر – ض
2- براي هر نشانه،چهار كلمه در جدول زير بنويسيد:
تنوين ً
مثلاً – اصلاً – ثانياً – ابداً .
تشديد ﱠ
تعجب – جهنم – عليه السلام – الله اكبر
تمرين انشا: 1-در داخل گيومه يكي از نشانه هاي ( ؟ : ؛ . ) را بگذاريد: در اين وقت آموزگار سر رسيد ( . ) او گفت ( : ) چرا اين جا نشسته ايد ( ؟ ) ما گفتيم ( : ) آيا ما نبايد در اينجا منتظر آنها مي ايستاديم ( ؟ ) 2-روي كلمه نامناسب داخل گيومه خط بكشيد: شاگردان همه لباس هاي تميز پوشيده ( بودند – بوديم ). مادرم با لبخند جواب ( داد – دادم ). مهري دستش را بلند ( كردند- كرد ). 3-جمله هاي زير را هرجا لازم است، مرتب كنيد: خوشحالي گفت با حسين اين هفته خواهيم رفت به سينما بچه ها باهم. حسين با خوشحالي گفت: بچه ها، اين هفته با هم به سينما خواهيم رفت. احمد دو سال از محسن بزرگتر است. ( نياز به مرتب كردن ندارد. ) با كمي دقت در هر موضوعي حوصله مي شود نوشت جالبي انشاي. با كمي دقت و حوصله در هر موضوعي، مي شود انشاي جالبي نوشت. درس هجدهم : مادر معني شعر به زبان ساده (شعر از ابو لقاسم حالت) در اين موقع پدر به خانه آمد، او گفت: چه هواي خوبي است! مادر گفت: آيا امروز به باغ مي رويم؟ 1-اي مادر عزيز كه جانم را به قربان تو مي كنم، من به قربان مهرباني و خوش رفتاري و يكرنگي تو هستم. 2-هرگز محبت و مهر باني ياران و دوستان، با محبت و مهرباني و وفاي تو برابري نمي كند. (مهرباني و محبت تو بي حساب است.) 3-هيچگاه علاقه و عشق به تو از دل من بيرون نمي رود و اين سينه مكان عشق به تو و اين دل جايگاه علاقه و مهر به توست. 4-اي مادر عزيز كه مرا پرورش داده و به من زندگي بخشيده اي، حال براي چه آسان است اگر جانم را فداي تو كنم. 5-آنچه كه تو را خوشحال و خشنود و راضي مي كند باعث رضايت من است؛ زيرا با رضايت و خشنودي تو خداوند هم از من راضي است. 6-اگر اختيار و اراده جهاني پر عظمت و بزرگ را به من مي دادند، وجود تو آنقدر گرانبهاست كه تمام جهان را به پايت مي ريختم. به اين نكته توجه كنيد: به اين عبارات توجه كنيد: گرفتم ز تو ناتوانتر بسي است.----- > ز تو = يعني از تو گلستان و بوستان از كتابهاي معروف اوست.----->اوست = يعني او است.اي مادر عزيز كه جان داده اي مرا----->مرا = يعني من راگر بود اختيار جهان به دست من----->گر = يعني اگردر نوشته هاي بالا، عبارتهاي (ز تو، اوست، مرا، گر) شكل كوتاه شده اي از كلمات (از تو، اوست، من را ، اگر) مي باشند. كار در كلاس: 1-به عهده دانش آموزان است. پرسشها: 1- چرا شاعر عقيده دارد كه محبت مادر هرگز از دل بيرون نمي رود؟ چون انسان قسمتي از وجود مادرش است و هميشه انسان وجود خود را دوست دارد. 2- چرا به عقيده شاعر جان دادن در راه مادر كار آساني است؟ چون مادر است كه به انسان جان داده است. 3- چرا شاعر مي خواهد كه مادرش از او خشنود باشد؟ چون خشنود و رضايت مادر است. 4- شاعر حاضر است چه چيزي را پاي مادر بريزد؟ تمامي جهان را. تمرين املا: 1-سه كلمه مانند نمونه بنويسيد كه در آنها (مهر ) به كار رفته باشد. مانند: مهربان، ماه مهر، مهر مادر ، مهربان، مهران 2-سه كلمه مانند نمونه بنويسيد كه در آنها (هم ) به كار رفته باشد. مانند: همكار، هم فكر، هم پايه، هم راز، همدم تمرين انشا: 1-هر يك ازنشانهاي ( . , : ؟ ! ) را در يك جمله به كار ببريد: در اين موقع پدر به خانه آمد، او گفت: چه هواي خوبي است! مادر گفت: آيا امروز به باغ مي رويم؟ درس نوزدهم : شهر ما – خانه ي ما به اين نكته توجه كنيد: اين لغات را حتماً در درسهاي قبل ديده ايد: واقعاً: در واقع اتفاقاً : ناگهاني و بدون انتظار مثلاً : به طور مثال حال به كاربرد اين لغات در جملات زير توجه كنيد: آقاي اميدوار گفت: بچه ها، من امروز از شنيدن صحبتهاي شما واقعاً اميدوار شدم. آقاي اميدوار گفت: بچه هاً من امروز از شنيدن صحبتهاي شما در واقع اميدوار شدم. امروز وقتي از مدرسه به خانه مي آمدم اتفاقاً محسن را ديدم. يك سال بود كه او را نديده بودم. امروز وقتي از مدرسه به خانه مي آمدم ناگهان محسن را ديدم. يك سال بود كه او را نديده بودم. احمد گفت: مثلاً قصه هايي را كه خوانده اي مي تواني به زبان ساده بيان كني. احمد گفت: به طور مثال قصه هايي را كه خوانده اي مي تواني به زبان ساده بيان كني. كار در كلاس: 1- وقتي درباره موضوعي در كلاس درس يا در جمع خانواده بحث و گفتگو مي كنيم چه چيزهايي را بايد مراعات كنيم؟ توجه به صحبت ديگران و احترام به گفته هايشان. احترام به سايرين، فكركردن صحيح و صبحت كردن مؤدبانه و از روي فكر. 2- شما براي جلوگيري از كثيف شدن جوي آب چه راهي پيشنهاد مي كنيد؟ زباله ها را داخل جوي آب نريزيم و آشغالهاي داخل جويها را جاروب كنيم. 3- اگر آشغالها را از محيط اطراف خود دور نكنيم، چه زيانهايي براي ما خواهد داشت؟ زباله ها محيط را آلوده و بد بو مي كنند و حشرات زيان آور را در محل زندگي ما جمع مي كنند و باعث بيماري انسان مي شوند. پرسشها: 1- آقاي اميدوار از شاگردانش خواست كه درباره چه چيزي اظهار نظر كنند؟ درباره ي راننده اي كه پاكت خالي سيگار و مقداري پوست ميوه را به كف خيابان ريخته بود. 2- چهار نمونه از اظهار نظرهاي دانش آموزان دبستان انقلاب اسلامي را درباره ي رعايت نظافت و بهداشت بيان كنيد؟ 1-آشغالها را داخل خيابان نريزيد. 2- پوست ميوه را در محل رفت و آمد نريزيد. 3- آب دهان و بيني را به خيابان نريزيد. 4- آشغالها را داخل جوي آب نريزيد. 3- در نظافت دبستان خود چگونه با مستخدم مدرسه همكاري مي كنيد؟ تراشه هاي مداد، كاغذهاي باطله و پوست ميوه را داخل سطل زباله نريزيم. در كلاس جست و خيز نكنيم تا خاك بلند نشود. كلاس و دبستان را تميز نگه داريم. 4- اگر در محل شما كسي براي جمع آوري آشغالها وجود ندارد، وظيفه ي شما چيست؟ چرا؟ وظيفه ما اين است كه آشغالها را در يكجا جمع آوري كنيم كه انسانها از آنها دور باشند، چون وجود زباله باعث بروز بيماري و آلودگي است. تمرين املا: 1- كلمه هاي تشديد دار درس را بنويسيد و مشخص كنيد نشان تشديد روي چه حرفي بايد قرار گيرد؟ معلم = ل بچه ها = چ اما = م مهمي = م توجه = ج محمد = مـ محل = ل مقررات = ر نامرتب = ت جاده ها = د مدتي = ت تشكر = ك اتفاقاً = ت 2- دو كلمه بنويسيد كه آخر آنها مثل كلمه ي ( واقعاً ) خوانده و نوشته شود: حتماً – ابداً 3- در جدول زير كلمه هايي از درس را بنويسيد كه حرفهاي مشخص شده را داشته باشند:
ز
زباله – زمين – زيرا – زحمت - بيندازيم
ض
توضيح – بعضي – رضا
 
ظ
منظره – نظر – اظهار – نظافت
ذ
مي گذاشت
4-در كلمه هاي زير حرف جا افتاده را بنويسيد: اظهار نظر – منظره – آشغال – سرايت – رفتگر – مراجعه – اظهارنظر – فقط 5-در جمله هاي زير به جاي كلمه هايي كه زير آنها خط كشيده شده است. كلمه هاي مناسب ديگري بنويسيد: آقاي اميدوار معلم كلاس سوم دبستان انقلاب اسلامي وقتي وارد كلاس شد، گفت: بچه ها امروز كه به مدرسه مي آمدم منظره اي ديدم كه مي خواهم آن را براي شما تعريف كنم. 1) آموزگار 2) مدرسه ابتدايي 3) زماني 4) داخل 5) دبستان 6) شرح دهم، توضيح دهم 6- مخالف كلمه ها و تركيبهاي زير را بنويسيد: ديدم = نديدم موافقم = موافق نيستم پاكت خالي = پاكت پر منظره ي بد = منظره خوب، زيبا فرو رفته بود = بيرون آمده بود درس بيستم : پسر هوشيار به اين نكته توجه كنيد: كلمه ها و جمله هاي زير را بخوانيد: قهوه خانه = آن مرد در راه به قهوه خانه اي رسيد. قهوه اي= رنگ پيراهن رضا قهوه اي است. قهوه = گلهاي گياه قهوه سفيده و خوش بو هستند. كار در كلاس: 1-كلمه هاي زير را بخوانيد (قهوه خانه، خانه نشين) شما هم چند كلمه بگوييد كه در آنها كلمه ي (خانه ) به كار رفته باشد: كارخانه/ كتابخانه/ چايخانه/ مريض خانه/ گلخانه 2-چرا به آن پسر هوشيار مي گفتند؟ چون به هر چيزي و هر كار و محيط اطراف خود با دقت توجه و نگاه مي كرد. 3-بگوييد كه چه چيزهايي را مي توانيد از روي نشانيهاي آن بشناسيد يا حدس بزنيد؟ وزش باد، ابري بودن هوا، سرما و گرما، لوازم و وسايلي كه قبلاً ديده ايم. پرسشها: 1-مرد براي چه خر را به درخت بست؟ چون مي خواست وقتي به قهو ه خانه مي رود، خر فرار نكند. 2-آيا مرد خر را محكم بسته بود؟ از كجا فهميديد؟ خير. چون خر توانسته بود خود را آزاد كند. 3-چرا مرد پسر را پيش حاكم برد؟ چون فكر مي كرد پسر، خر او را دزديده است. 4-پسر از كجا دانست كه چشم چپ خر كور بوده است؟ از آنجايي كه علفهاي سمت چپ جاده خورده نشده بود. 5-پسر چگونه فهميد كه پاي راست خر لنگ بوده است؟ از آنجايي كه جاي پاي راست خر، كمتر از جاي پاي چپش روي زمين را گود كرده بود. تمرين املا: 1-در كلمه هاي زير با توجه به معناي آنها حرف جا افتاده را بنويسيد: حيات (زندگي) نثار كردند (فدا كردند) ارمغان (هديه) ظلم (ستم) ايستادگي ( مقاومت) ستمگر ( ظالم) معذرت (پوزش) 2-از روي هر دسته از كلمه هاي زير دوبار بنويسيد: الف) حاكم – حكومت – محكوم – حكم ب) فهميدم – فهميده – مي فهمم – فهمج) معذرت – معذور – معذرت خواهي – عذر تمرين انشا: 1-اين جمله ها را بر اساس داستان كتاب مرتب كنيد: - حاكم گفت: پسر جان اگر تو خر را نديده بودي، - مرد خشمگين شد و پسر را پيش حاكم برد. - چه طور نشانيهايش را دادي؟ - پسر گفت: سر راهم رد پاي خري را ديدم. - فهميدم پاي راست خري كه از اينجا گذشته است لنگ بوده. - جاي پاي راستش كمتر از جاي پاي چپش گود افتاده بود. مرد خشمگين شد و پسر را پيش حاكم برد. حاكم گفت: پسر جان تو اگر خر را نديده بودي چه طور نشانيهايش را دادي؟ پسر گفت: سر راهم رد پاي خري را ديدم. جاي پاي راستش كمتر از جاي پاي چپش گود افتاده بود. فهميدم پاي راست خري كه از اين جا گذاشته است لنگ بوده. 2-بنويسيد كه براي (هوشيار شدن) چه كارهايي بايد انجام داد؟ بايد چشم بينا و گوش شنوا داشته باشيم و به همه چيز دقت كنيم. درس بيست و يکم : سرگذشت يك نامه به اين نكته توجه كنيد: كلمه هاي زير هم خانواده هستند. شوق – اشتياق – تشويق سر – اسرار – سري – اسرارآميز چسب- چسباندن – چسبيده – چسبنده پست – پست خانه – پستچي – پستي نظر – منتظر – انتظار كار در كلاس: 1- هم خانواده هاي كلمه هاي زير را بگوييد: گذاشت = گذاشته، گذشت دقيق = دقت، دقايق انداخت = نينداخت، انداخته مطلب = مطالب، مطلوب تقسيم = قسمت، مقسوم ساكت = سكوت، مسكوت 2- با دوستان خود بحث كنيد كه اگر پست نبود چه مشكلاتي پيدا مي كرديم؟ نمي توانستيم از حال هم با خبر شويم و خبرها را به ديگران برسانيم و نمي توانستيم لوازم مورد نياز بستگان و دوستان را به شهرهاي ديگر برسانيم و نمي توانستيم با هم مكاتبه كنيم. پرسش ها: 1- اين داستان از زبان كيست؟ از زبان يك ورق كاغذ سفيد 2- بهروز روي كاغذ چه نوشت؟ حال دوستش سعيد را پرسيد و درباره ي زندگي، درس و دوستانش براي سعيد نوشت. 3- بهروز نشاني خود و سعيد را در كجا نوشت؟ نشاني خود را در قسمت بالاي پاكت و نشاني سعيد را در قسمت پايين پاكت نوشت. 4- چرا روي پاكت تمبر چسباند؟ چون تمبر نشانه مبلغ پولي است كه بابت حمل پاكت پرداخته است. 5- نامه ي بهروز چگونه به دست سعيد رسيد؟ توسط نامه رسان تمرين املا: 1- به اين شكل (--) نقطه اضافه كنيد و حرفهاي مختلفي بسازيد. سپس كلمه هايي براي آنها مثال بزنيد. مانند: بـ = باد – برادر نـ= نان = نانوا پّـ = پرواز – پاكت يـ = يگانه، يكدل 2- چهار كلمه بنويسيد كه در آنها حرف (همزه) به كار رفته باشد: مانند : مامور = مسئول – سئوال – مومن – موذن 3- هر يك از تركيب هاي زير را دو بار بنويسيد: درباره ي زندگي – گوشه راست – ادراه ي پست – نامه ي بهروز – خانه ي سعيد – همه ي پاكت ها تمرين انشا: 1- يك يا دو جمله بنويسيد كه هر يك از و سيله هاي زير به چه كار مي آيد؟ قيچي= براي بريدن پارچه بايد از قيچي استفاده كنيم. تبر = تبر براي قطع كردن و بريدن درختان به كار مي آيد. انبر = با انبر مي توانيم زغال را از روي آتش برداريم. چكش = براي كوبيدن ميخ به ديوار به چكش نياز داريم. 2- با هر يك از كلمه هاي زير يك جمله بسازيد: نامه = مريم براي دوستش نامه نوشت. نامه اي = نامه اي كه زهرا برايم نوشته بود، به دستم رسيد. نامه نويس = برادر حسين نامه نويس است. نامه رسان = يك نامه رسان در پست خانه، كار مي كند. نامه بر = نامه بر همان نامه رسان است. گيرنده نامه = نشاني گيرنده نامه را در پايين پاكت، سمت راست مي نويسند.درس بيست و دوم : درخت کاري معني شعر به زبان ساده: (شعر از عباس يميني شريف) 1-با دستان خود درختي (نهال كوچكي) را مي كاريم و به پاي آن جوي آبي مي كنيم تا رشد كند و بزرگ شود. 2-و بر خاك اطراف درخت خود كمي تخم چمن مي كارم تا قد بكشد و سبز و زيبا بشود و از من يادگاري بماند. 3-درخت كوچك من كم كم برگ و ميوه مي آورد و شاخه هايش در بالاي آن رشد كرده و زياد مي شود. 4-چمني كه من در پاي درخت كاشته ام، سبز و خرم و زيبا مي شود و با اين چمنها زير پاي درختم سبزه زاري زيبا نمايان مي شود. 5-در فصل تابستان كه گرماي هوا خود را نشان مي دهد، درخت من (شاخ و برگهاي پر پشت خود را) مانند چتر باز مي كند و ايجاد سايه مي كند. 6-درخت من وقتي شاخ و برگ خود را مانند چتر باز مي كند و سايه مي اندازد، آنجا را از سايه خود خنك مي كند و با اين خنكي دل هر كس كه از اين راه مي گذرد را پر از شادي و لذت مي كند (دل هر رهگذر را مي برد.) به اين نكته توجه كنيد: 1- درختي يعني يك درخت. پسري يعني يك پسر. كلمه اي يعني يك كلمه. دوچرخه اي يعني يك دوچرخه. در اين كلمات، (ي) به معناي تعداد آن اسم است. يعني درختي = يك درخت. كار در كلاس: 1-مي دانيد كه (باغي) يعني يك باغ. شما هم پنج كلمه بگوييد که شكل (ي) در آخر آنها همين صدا را بدهد: گلي/ ساعتي/ مدرسه اي/ اتاقي/ دختري 2- سه كلمه بگوييد كه در آنها ( اد) به كار رفته باشد. مانند:يادگار كردگار/ روزگار/ ماندگار 3-بگوييد چه كارهايي ممكن است به درخت آسيب برساند؟ نرسيدن آب به درخت، كندن پوست تنه درخت، شكستن شاخه درخت، آتش روشن كردن در پاي درخت و كوبيدن ميخ به تنه آن. پرسشها: 1-چرا شاعر جوي آب به پاي درخت مي كشاند؟ چون درخت خشك نشود و با آبياري رشد كند. 2-(درختم چتر خود را مي گشايد) يعني چه؟ يعني برگ هايش مانع تابش نور خورشيد مي شود. 3-چه كارهايي ممكن است به درخت آسيب برساند؟ نرسيدن آب، كندن پوست درخت، كوبيدن ميخ به درخت، شكستن شاخه هاي درخت. 4-چرا شاعر مي خواهد در زير درخت تخم چمن بپاشد؟ چون چمن سبز شود و اطراف درخت سبز و شاداب بشود. 5-وقتي در تابستان به باغ و صحرا مي رويد، براي خنك شدن در كجا استراحت مي كنيد؟ در زير سايه درختان تمرين املا: 1-شش كلمه بنويسيد كه در آنها (مي) جدا نوشته شود؟ مي گفتم – مي ديدم – مي زدم – مي رفتم – مي خوردم – مي نوشتم. 2-در كلمه هاي زير روي حرفي كه لازم است، تشديد بگذاريد؟ خرم – مدت – قصد – جاده – ردپا – مؤثر. 3-پنج كلمه بنويسيد كه در آنها (گار) به كار رفته باشد: مانند يادگار. كردگار – ماندگار – روزگار – آموزگار – پروردگار. 4-پنج كلمه بنويسيد كه آخر آنها مانند آخر كلمه ي ( مثلاً ) نوشته و خوانده شود: اقلاً – ابداً – ثانياً – اولاً – حتماً. تمرين انشا: 1-براي كلمات زير يك جمله بسازيد: مي نشانم = من با دستان خود درختي را مي نشانم. مي نشاني = تو با دستان خود درختي را مي نشاني. مي نشانند = آنها با دستان خود درختي را مي نشانند. مي نشانيم = ما با دستان خود درختي را مي نشانيم . مي نشانيد = شما با دستان خود درختي را مي نشانيد. 2-كلمه هاي زير را معني كنيد: كتابي = يك كتاب چراغي = يك چراغ روزي = يك روز پيراهني = يك پيراهن هواپيمايي = يك هواپيما 3-بنويسيد كه درخت چه فايده هايي دارد: (پنج جمله) 1-درخت محيط زندگي ما را زيبا مي كند. 2- درخت هواي آلوده محل زندگي ما را پاك مي كند. 3- از چوب درختان، ميز و صندلي و ... را مي سازيم. 4- درخت هواي سالم و خوب به ما مي دهد. 5- از بروز بعضي از بلاهاي آسماني مانند سيل جلوگيري مي كند. درس بيست و سوم : عيد نوروز به اين نكته توجه كنيد: جمله هاي زير را بلند بخوانيد و به قسمت هايي كه زير آنها خط كشيده شده است دقت كنيد. آنها عيد نوروز را جشن گرفته اند. آيا تو امسال جشن تولد گرفته اي؟ آيا شما عيد نوروز را جشن گرفته ايد؟ او امروز تولد خود را جشن گرفته است. من امروز روز تولدم را جشن گرفته ام. ما فرا رسيدن بهار را جشن گرفته ايم. گرفته ام = من گرفته اي = تو گرفته است = او گرفته ايم = ما گرفته ايد = شما گرفته اند= آنها كار در كلاس: 1- از درس هايي كه خوانده ايد كلمه هايي كه در آ خر آنها (اند – ايد – ام – ايم – يم – اي) وجود دارد پيدا كنيد: مي گيريم – مي گويم – مي فرستيم – چسباند – مي خواند – برسانم – مي اندازند- مي دهند – گرفته اند – مي كنيم- خواند – پرداخته اند – چاره اي 2- به مثال زير توجه كنيد : شما هم با كلمه هاي داده شده كلمه هاي تازه بسازيد: آزاده – آزادگان – آزادگي خسته- خستگي – خسته آمد زنده – زندگي – زندگان – زندگاني پوسيده – پوسيدگي – پوسيده شده پرسش ها: 1- ما ايرانيان در نوروز چه كارهايي انجام مي دهيم؟ اولين روز بهار را جشن مي گيريم و به ديدار خانواده ، دوستان و بستگان خود مي رويم و فرار رسيدن عيد نوروز را تبريك مي گوييم و عيدي مي دهيم و عيدي مي گيريم. 2- چرا بايد به ديدار دوستان و خويشان برويم؟ تا از حال آنها با خبر شويم. 3- نشانه هاي آمدن بهار چيست؟ درختان، برگ و شكوفه مي دهند و پرستوها در آسمان ديده مي شوند. 4- روز جمهوري اسلامي چه روزي است؟ روزي است كه مردم به جمهوري اسلامي رأي آري گفتند و دوازدهم فروردين را روز جمهوري اسلامي ناميدند. 5- منظور از بهار آزادي چيست؟ يعني اولين روزهايي كه ملت ايران از زير ظلم و ستم شاهان آزاد شدند. تمرين انشا: 1- هر يك از اين نشانه ها را در جمله اي به كار بريد: (: . ؟،!) 1- مادر گفت: زهرا امروز به كتابخانه رفتي؟ 2- بعد از بسته شدن در، صداي ناله قطع شد. 3- ديروز هوا هم گرم بود و هم باران مي باريد! 4- امروز زهرا به كتابخانه رفت. 2- كلمه (زيبا) با كلمه (قشنگ) چه رابطه اي دارد؟ شما هم دو دسته بنويسيد كه با هم، همين رابطه را داشته باشند و با هر يك جمله اي بسازيد: دو كلمه معني يكسان دارند و يا هم معني هستند. شادي = نشاط جشن تولد مريم با شادي برگزار شد. ورزش باعث نشاط و سلامتي است. خوب = نيك كمك به ديگران از اعمال خوب بندگان خداست. اعمال نيك انسان را به بهشت مي برد. 3- با هر يك از كلمه ها و تر كيب هاي زير يك جمله بنويسيد: مژده = آب شدن برف ها و سبز شدن درختان، آمدن بهار را مژده مي دهند. جشن = ما فرار رسيدن بهار را جشن مي گيريم. شكوفه = شكوفه سيب بسيار زيبا ست. عيدي = در هنگام نوروز، بچه ها از پدر و مادر و بستگان عيدي مي گيرند. درس بيست و چهارم : جشن عبادت به اين نكته توجه كنيد: عبادت + گاه = عبادتگاه - محل عبادت دانش + گاه = دانشگاه - محل دانش نمايش+ گاه = نمايشگاه - محل نمايش زيارت+ گاه = زيارتگاه - محل زيارت در اين عباراتها، گاه كه به هر كلمه اضافه شده، نشان دهنده محل آن كلمه است. مانند: آسايش +گاه - آسايشگاه - محل آسايش كار در كلاس: 1-هم معني كلمه هاي زير را بگوييد: مژده = نويد درود = سلام مبارز = جنگجو ديدار = ملاقات وحدت = همبستگي ايام = روزها ذوق = شادي حيات بخش = زندگي بخش 2-به آخر كلمه هاي زير (گاه) اضافه كنيد: پژوهش = پژوهشگاه آسايش = آسايشگاه فروش = فروشگاه فرود = فرودگاه ورزش = ورزشگاه پرورش = پرورشگاه پرسشها: 1-چرا جشن عبادت در مدرسه دخترانه بر پا شده بود؟ چون دختران در سن 9 سالگي مكلف مي شوند. 2-چرا دانش آموزان كلاس سوم بيش از ديگران خوشحال بودند؟ چون اين جشن مخصوص دانش آموزان كلاس سوم بود. 3-غير از دانش آموزان چه كساني در جشن شركت كردند؟ مادران دانش آموزان و معلمان 4-وقتي نماز مي خوانيد چه احساسي داريد؟ 5-برنامه جشن چه بود؟ خواندن آياتي از قرآن – سخنراني – اجراي سرود و نمايش – دادن هديه به دانش أموزان كلاس سوم – پذيرايي تمرين املا: 1-در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حرفهاي نوشته شده را داشته باشد:
طـ
طوطي – وسط – طناب- طرف - حياط
ت
وقت – عبادت- أيات – گفت- تبريك
2-كلمه هاي زير از درس انتخاب شده اند، حرف جا افتاده را بنويسيد: شوق – منتشر – نشاط – عطر – وحدت – مقنعه – حاضران – مشغول تمرين انشا: 1-با هر يك از كلمه هاي زير يك جمله بسازيد: كي: مريم كي از مدرسه آمد؟ چگونه: چگونه درس رياضي را خواندي؟ چرا: مريم چرا امروز ناراحت بود؟ آيا: آيا امروز به كتابخانه مي آيي؟ كسي: آيا كسي در خانه نيست؟ 2-براي كلمه (بسيار) دو كلمه همخانواده و يك كلمه ي هم معني بنويسيد و با هر يك از آنها جمله اي بسازيد: بسيار: بس – بسياري مخالف = كم هم معني = كافي بسيار = مادر من بسيار مهربان است. بس = فاطمه از بس خوش رفتار است همه او را دوست دارند. كم = تعداد دانش آموزان كلاس كم است. كافي = آيا غذا به اندازه ي كافي هست؟ 3-جمله هاي زير را كامل كنيد: آن روز سراسر مدرسه پر از (شادي و نشاط) بود. همه جا سخن از جشن عبادت بود. پس از نماز، برنامه جشن با خواندن آياتي از قرآن آغاز شد. برنامه هاي ديگري هم مانند سرود و نمايش اجرا شد. درس بيست و پنجم : بهار معني شعر به زبان ساده: (شعر از افسانه شعبان نژاد) 1-اي بهار! تو در ميان دست هاي خود، سبدي پر از شكوفه داري (با رسيدن خود باعث در آمدن شكوفه ها مي شود.) 2-وقتي مي آيي در سر راه خود، گلها و سبزه هاي رنگ رنگ و زيبا را نمايش مي دهي. 3-وقتي تو آمدي (زمستان به پايان رسيد و بهار آمد)، گلها باز شدند و به روي ما لبخند زدند. (غنچه هاي گل باز شدند.) 4- و با آمدن تو، پرندگان خوش آواز مانند قناري در همه جا به پرواز در آمدند و همه جا پر از صداي آواز پرندگان شد. 5-تو باز بعد از رفتن زمستان آمدي تا همه جا را پر از چمنهاي سر سبز و با نشاط كني. 6-وقتي تو مي آيي، گلهاي رنگارنگ سفيد، سرخ و سبز را نشان مي دهي و سراسر وجود تو پر از گل، بهار و تازگي است. درس بيست و ششم : درس آزادگي به اين نكته توجه كنيد: ستم + گر = ستمگر آهن + گر = آهنگر زر + گر = زرگر كار + گر = كارگر كار در كلاس: 1-معني كلمه هاي زير را بگوييد: مسگر = كسي كه ظرفهاي مسي مي سازد. رفتگر = كسي كه خيابانها را جاروب مي كند. بازيگر = كسي كه در سينما و تئاتر نقش بازي مي كند. 2-به نظر شما اگر امام حسين (ع) رهبري يزيد را قبول مي كرد چه مي شد؟ 3-شما در روز عاشورا چه كارهايي مي كنيد؟ عزاداري. شركت در مراسم سينه زني و نوحه خواني. پرسشها: 1-يزيد چگونه مردي بود؟ مردي ستمگر و خودخواه بود و با دروغ مردم را فريب مي داد. 2-رفتار يزيد با دستورهاي دين چه بود؟ دستورهاي دين اسلام را رعايت نمي كرد و به دروغ خود را جانشين پيامبر مي ناميد. 3-چرا حضرت امام حسين (ع) رهبري يزيد را نپذيرفت؟ چون خود رهبر مسمانان بود و نمي توانست يك ستمگر را به رهبري بپذيرد و اگر رهبري يزيد را قبول مي كرد، دين اسلام به خطر نابودي مي افتاد. 4-امام حسين (ع) و يارانش در چه روزي شهيد شدند؟ در روز دهم ماه محرم 5-درس هايي را كه از داستان امام حسين (ع) بايد گرفت را براي دوستان خود توضيح دهيد؟ درس آزادگي و دينداري و توجه به دستورات دين اسلام. امر به معروف و نهي از منكر.مبارزه با ظلم كافران. حتي اگر اين جنگ به قيمت شهادت و كشته شدن در راه خدا تمام شود. تمرين املا: 1-دو كلمه بنويسيد كه مانند عليه السلام در آنها ( الـ ) به كار رفته باشد: الله الصمد / علي بن موسي الرضا 2-دو كلمه همخانواده (حكم) را بنويسيد و مشخص نماييد در آنها چه حرفهايي مشترك است؟ حكم = 1- محكوم 2- حاكم ( ح، ك، م ) 3-جدول زير را با نوشتن كلمه هاي مناسب كامل كنيد:
خوا
خواهر
خواست
خواهش
خا
خاست
خار
خانم
4-در جدول زير در هر ستون، سه كلمه بنويسيد كه حرف بالاي ستون را داشته باشند:
هـ
 
 
ه
هلو/ همه/ هاشم
بهروز/ مهتاب/ بهتر
كلمه/ به به/ دسته
ماه/ چاه/ خانواده
تمرين انشا: 1-هر يك از نوشته هاي زير را به صورت يك جمله، كامل كنيد: امام حسين (ع) تن به ذلت نداد و تسليم نشد. امام حسين (ع) و يارانش انسانهاي بزرگ و آزاده بودند و به مسلمانان درس آزادگي و دينداري دادند. 2-جلمه هاي زير را تكميل كنيد:
الف
ب
من نظر او را پذيرفتم.
شما نظر او را پذيرفتيد.
احمد نظر او را پذيرفت.
او نظر مرا پذيرفت.
من نظر شما را پذيرفتم.
من نظر احمد را پذيرفتم.
درس بيست و هفتم : ميدان شهدا به اين نكته توجه كنيد: شعر زير را بخوانيد. چمن رويد در آنجا سبز وخرم شود زير درختم سبزه زاري سبزه زار = سبزه + زار = يعني جاي پر از سبزه شن زار = شن + زار = يعني جاي پر از شن گلزار = گل + زار = يعني جاي پر از گل در تمام اين كلمات زار به معني پر و زياد است. كار در كلاس: 1-به كلمه هاي زير (زار) اضافه كنيد و بگوييد معني آنها چيست؟ لاله = لاله زار يعني جايي پر از لاله چمن = چمن زار يعني جاي پر از چمن نمك = نمك زار يعني جاي پر از نمك علف = علفزار يعني جاي پر از علف 2-كلمه ها و تركيب هاي زير را بخوانيد و بنويسيد كدام حرف آنها تشديد مي گيرد؟ ايام = ي مكلف = ل سن 9 سالگي = ن عليه السلام = س علت = ل عده = د پرسشها: 1-كساني كه در ميدان شهدا شهيد شدند چه مي خواستند؟ آنها حكومت اسلامي را مي خواستند و مي خواستند تا قوانين قرآن و دين اسلام در كشور ايجاد شود. 2-چرا سر سپردگان شاه به سوي مردم آتش گشودند؟ چون فريادهاي حق طلبانه مردم را دوست نداشتند و نمي خواستند مردم كشور ما آسوده باشند و آزاد زندگي كنند. 3-چرا مسلمانان آزاده از مرگ و شهادت نمي ترسند؟ چون مي دانند شهادت مرگ نيست، بلكه زندگي دوباره در بهشت جاودان است. 4-هديه شهيدان براي ما چيست؟ آزادي و پيروزي 5-وظيفه ما در مقابل هديه شهيدان چيست؟ يادشان را گرامي بداريم و از ارزشهاي انقلاب اسلامي محافظت كنيم. تمرين املا: 1-در هر كلمه، حرف يا نشان جا افتاده را بنويسيد: ظلم/ ذلت/ ظرف/ لحظه/ ارمغان. 2-بنويسيد كلمه هاي زير از چه كلمه هايي درست شده اند. مثال: سرباز = سر + باز سرنگون = سر + نگون سر شير = سر + شير همسر = هم + سر رودسر = رود + سر 3-براي هر يك از كلمه هاي زير يك كلمه همخانواده بنويسيد: قوانين = قانون استقلال = مستقل اسلام = مسلم طلب = طالب لحظه = لحظات تمرين انشا: 1-هم معني كلمه ها و تركيب هاي زير را بنويسيد: قوانين = قانون ها ملت ايران = مردم ايران شكر = سپاس پيرو = دنباله رو 2-با كلمه هاي زير يك جمله بسازيد: ستم = شاه به مردم ايران ستم مي كرد. بپاخاست = شهيد فهميده براي دفاع از انقلاب اسلامي بپاخاست. ستمگر = مردم ايران در مقابل شاه ستمگر انقلاب كردند. ظلم= ظلم شاهان هيچگاه پايدار نمي ماند. برخاست = مريم صبح زود از خواب برخاست. ظالم = بايد در برابر ظلم ظالم ايستادگي و اعتراض كرد. 3-هريك از نوشته هاي زير را كامل كنيد تا به صورت جمله درآيد: خشم ها و فريادهاي مردم سرانجام ملت ايران را به پيروزيي و آزادي رساند. پيروزي انقلاب اسلامي ايران ارمغان شهيدان است. شاه و طرفداران او مي خواستند فريادهاي حق طلبانه مردم را خاموش كنند. مردم اعلام كردند كه ما مسلمانيم و حكومت اسلامي را مي خواهيم. درس بيست و هشتم : اخلاق خوش و گذشت به اين نكته توجه كنيد: كلمه هاي دسته (الف – ب) را بخوانيد و به تفاوت آنها دقت كنيد:
الف
آمد – ديد – شناخت – سلام كرد – دشنام داد- از حالش پرسيد – فريب داده است – درست است – غريب هستي.
ب
نيامد – نديد- نشناخت – سلام نكرد- دشنام نداد – از حالش نپرسيد- فريب نداده است – درست نيست- غريب نيستي.
كلمات دسته ب مخالف كلمات دسته الف هستند. كار در كلاس: 1- چه كنيم تا ديگران ما را دوست داشته باشند؟ به ديگران احترام بگذاريم و با روي خوش و لبخند با آنها روبرو شويم. 2- براي هر يك از كلمه هاي زير يك كلمه هم خانواده بگوييد. محتاج = احتياج خوش روي = خوش رو قصد = مقصود اقدام = مقدم رهبر = رهبري 3- چه كنيم تا دوستانمان از ما نرنجند؟ به عقيده درست آنها احترام بگذاريم ، به صحبت هاي آنان توجه كنيم و با آنان مهربان باشيم. پرسش ها: 1- مرد شامي با حضرت امام حسن (ع) چگونه برخورد كرد و چه گفت؟ با برخوردي تند و بد، به امام دشنام داد و از حضرت علي (ع) بدگويي كرد. 2- مرد شامي ، وقتي رفتار امام حسن (ع) را ديد، چه گفت؟ گفت: اي پسر پيامبر براي من ثابت شد كه تو امام و جانشين پيغمبر هستي. خدا بهتر مي داند كه چه كسي را امام و پيشوا قرار دهد. 3- چرا آن مرد شامي از گفتار و خود شرمنده شد و گريست؟ چون اخلاق خوش و گذشت امام حسن (ع) را ديد. 4- هنگامي كه كسي از روي ناداني به شما بد بگويد چگونه به او پاسخ مي دهيد؟ سعي مي كنيم با رفتار خوب او را از اين رفتار زشت دور كنيم. 5- گذشت يعني چه؟ چه وقت بايد گذشت كرد؟ گذشت يعني بخشش و نديده گرفتن بدي هاي ديگران و وقتي بدانيم شخص از روي ناداني به كارهاي بد دست مي زند مي توانيم از بدي هاي او بگذريم. تمرين انشاء: 1- مخالف كلمه هاي زير را بنويسيد: محتاج هستي = محتاج نيستي دعوت مي كنم = دعوت نمي كنم بيايي = نيايي باشي = نباشي شرمنده شد= شرمنده نشد گريست = نگريست ثابت شد= ثابت نشد قرار دهد = قرار ندهد 2- بنويسيد آب باران به كجاها مي رود؟ مقداري به داخل زمين مي رود، مقداري روي زمين جاري مي شود و مقداري بخار مي شود. 3- با كلمه ها و تركيبهاي تازه درس جمله بسازيد: امام = امام حسن (ع) امام سوم ما مسلمانان است. سوگند = به خدا سوگند كه امامان و پيشوايان مذهبي بهترين مردم هستند. شرمنده = هر كس كه كار نيك انجام دهد، نزد خداوند شرمنده نخواهد بود. غربت = او از شهر خويش به ديار غربت سفر كرده بود. كردار = كردار و گفتار ما نشان دهنده شخصيت ماست. گريست = مرد از كار خود پشيمان شد و گريست. درس بيست و نهم : تو را سپاس به اين نكته توجه كنيد: آموخته ايم صداي ( ا ) را با اشكال ( ا ه ه) مي نويسند. اين شكل ( ا ) در اول بخش مي آيد. مانند: اي – انسان اين شكل ( - ) در دوم بخش غير آخر كلمه مي آيد. مانند: پدر – پسر اين شكل (ه ه ) در دوم بخش در آخر كلمه مي آيد. مانند نشانه، آزاده حال به اين كلمه ها و تغيير شكل نوشتن صداي ( ا ) در آنها توجه كنيد. بنده = بندگي زنده = زندگي چه = چگونه آزاده = آزادگي كار در كلاس: 1- كلمه هاي زير را معني كنيد: فروزان = روشن، درخشان مقام = رتبه نشانه = علامت پيمان = عهد زيستن = زندگي كردن شكيبايي = صبر، بردباري 2- با دوستان خود مشورت كنيد و بگوييد چه چيزهاي را در سالي كه گذشت، از كلاس و مدرسه آموخته ايد؟ با زندگي پيامبران و امامان آشنا شديم. با چيزهاي جديد و علوم جديد آشنايي پيدا كرديم. بعضي از دانشمندان ايران و جهان را شناختيم. با تاريخچه بعضي صنايع و اختراعات آشنا شديم و در درس رياضي چيزهاي بيشتري آموختيم. پرسش ها: 1- معلم، ما را با زندگي چه كساني آشنا مي كند؟ با زندگي پيامبران، امامان و انسان هاي بزرگ 2- در سالي كه گذشت از رفتار و سخنان معلم چه آموختيم؟ درس ايمان و تقوا 3- چگونه برادري و برابري و هم كاري را از معلم خويش آموختيم؟ با راهنمايي ها و سخنان سودمند معلم 4- با معلم خويش چه پيماني مي بنديم؟ پيمان مي بنديم كه آنچه ما آموخته ايم هرگز از ياد نبريم و در راه خدا و خدمت به مردم به كار ببريم. 5- بهتر زيستن يعني چه؟ يعني بهتر زندگي كردن. تمرين املا: 1- در جدول زير يك كلمه هم خانواده بنويسيد و حرف هاي مشترك آنها را مشخص كنيد:
كلمه
كلمه هم خانواده
حرف هاي مشترك
معلم
علم/ تعليم
ع – ل – م
تحصيل
محصول
ح – ص – ل
درس
تدريس
د – ر – س
2- در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حرف هاي نوشته شده را داشته باشد:
ايـ
ايستاده - ايمان – ايران – ايشان - ايراد
يـ
شيشه – ميله – كيسه – دقيق - تقسيم
 
ي
پستچي – گرامي – همكار – مقداري - كتابي
اي
آموخته اي – ديده اي- برده اي – گفته اي – رفته اي 3- جمله زير از درس انتخاب شده است. به حرف هاي (كـ ك و گـ گ ) سر كج اضافه كنيد: تو را سپاس مي گوييم كه ما را با زندگي پيامبران و امامان و انسان هاي بزرگ آشنا كردي تا رفتارشان را در زندگي سر مشق خويش قرار دهيم. تمرين انشاء: 1- جمله هاي زير را كامل كنيد: معلم براي (دانش آموزان زحمت مي كشد.) من مي خواهم در (مدرسه دانش آموز خوبي باشم). خدايا (تو را به خاطر مهرباني ها و نعمت هايت سپاس مي گذاريم). 2- با كلمه هاي (و – يا – از – را- كه ) جمله بسازيد: و: من و خواهرم به بازار رفتيم. از : احمد از معلم خود در مورد درس فارسي سؤال كرد. يا : علي با برادرش به مدرسه مي رود. را: مادر گفت: آيا پدرت را در راه نديدي؟ كه : دانش آموزي كه خوب درس مي خواند حتماً موفق مي شود. 3- يك داستان بنويسيد؟ داستان : در باغي كه نزديك خانه احمد و خانواده اش قرار دارد، درختان سبز و زيباي بسياري و جود دارد كه بر شاخه يكي از اين درختان پرنده اي با سه جوجه خود زندگي مي كند. روزي احمد تصميم گرفت تا از تنه درخت بالا رفته و لانه پرندگان، جوجه ها را بردارد، اما همين كه از زمين فاصله گرفت، سعي كرد تا يكي از شاخه هاي درخت را بگيرد و خود را بالا بكشد. شاخه درخت شكست و احمد از همان فاصله بر زمين افتاد و پايش آسيب ديد. او مجبور شد چند روزي به مدرسه نرفته و در خانه استراحت كند و پس از مدتي با پاي آسيب ديده در حالي كه از كار خود پشيمان شده بود به مدرسه برود.